BieuQua.comBiếu Quà
Đồ thủ công Việt làm quà

Biếu tranh khảm trai: chọn đề tài, khổ tranh và khung hợp phòng khách người nhận

Chọn tranh khảm trai làm quà biếu: đề tài hợp người nhận, đo tường chọn khổ, kiểm mảnh trai thật và khung, tầng hàng, cách mang, treo hộ và thiệp mẫu.

Two young Vietnamese men carry a large framed mother of pearl inlay panel wrapped in cloth up a stairwell, seen from below, cool daylight, dark wood and pearly glints

Tranh khảm trai làm quà biếu chỉ thật sự đẹp khi đúng ba thứ: đề tài hợp người nhận, khổ tranh vừa bức tường sẽ treo, và mảnh trai là trai thật gắn khít vào nền sơn. Sai một trong ba, bức tranh dù đắt vẫn dễ bị dựng ở góc nhà vì không treo được hoặc treo lên thấy lạc.

Vì là món to, nặng, khó đổi, tranh khảm trai cần chuẩn bị trước nhiều hơn mọi món thủ công khác. Phần dưới hướng dẫn hỏi chuyện nhà người nhận, đo tường, chọn đề tài, kiểm tranh tại chỗ bán, so tầng hàng, rồi lo khâu vận chuyển, treo và lời ghi kèm.

Tranh khảm trai hợp ai, khi nào nên chọn món khác

Tranh khảm trai trên nền sơn mài đen hoặc gỗ tối có ánh óng ánh thay đổi theo góc nhìn, hợp phòng khách nhà có đồ gỗ, nhà mới dựng, văn phòng giám đốc, phòng họp của doanh nghiệp. Đây là món quà tân gia, quà mừng khai trương văn phòng, quà mừng thọ quen thuộc, nhất là với người nhận ở độ tuổi trung niên trở lên.

Tranh hợp nhất khi bạn biết chắc ba điều: người nhận đang có một bức tường trống ở phòng khách hoặc phòng làm việc, gu bày biện của nhà họ thiên về truyền thống, và họ không có kế hoạch chuyển nhà sớm. Nếu cả ba đều chưa rõ, bạn nên hỏi người nhà trước, hoặc chọn bức nhỏ có chân đỡ để bàn.

Nên chọn món khác khi người nhận ở căn hộ thuê, nhà đã kín tranh, nội thất hiện đại sáng màu, hoặc người nhận thích đồ dùng hơn đồ ngắm. Một chiếc hộp hay khay khảm trai nhỏ vẫn giữ được chất liệu, mà không đòi người nhận phải đục tường.

Với quà biếu cấp trên hoặc người có chức vụ trong cơ quan nhà nước, nên nhớ theo pháp luật về phòng, chống tham nhũng, người có chức vụ bị hạn chế nhận quà; một bức tranh lớn là món dễ gây khó xử cho người nhận.

Đề tài tranh và người nhận hợp

Ý nghĩa dưới đây là cách hiểu quen thuộc theo quan niệm dân gian, chỉ để tham khảo khi chọn, không phải điều phải theo.

Đề tàiThường gửi ý gìHợp biếu aiLưu ý
Phong cảnh làng quê, đình làng, cây đa bến nướcGợi nhớ quê, sự gắn bóNgười xa quê, người lớn tuổi, Việt kiềuHợp phòng khách nhà có đồ gỗ cũ
Thuyền buồm trên sông, trên biểnThường được hiểu là thuận buồm xuôi gióQuà khai trương, đối tác làm ănHỏi gu người nhận, có người không thích tranh có nước
Bộ tứ bình hoa: mai, lan, cúc, trúcBốn mùa, nếp sống thanh nhãNhà có tường dài, người thích thư pháp, hội hoạPhải treo đủ bốn tấm, cần tường dài
Hoa sen, chim hạcThanh cao, sống lâuQuà mừng thọ ông bà, bố mẹTránh treo đối diện cửa ra vào nếu nhà có kiêng
Chữ thư pháp khảm traiMột chữ, một câu theo ý người tặngThầy cô, người thích chữ, quà tri ânHỏi kỹ nghĩa chữ, nhờ người biết chữ Hán Nôm đọc lại
Phố cổ, cảnh đô thị xưaKỷ niệm một thành phốĐối tác nước ngoài, người từng sống ở đóKhổ nhỏ dễ mang đi xa

Nếu băn khoăn giữa nhiều đề tài, phong cảnh quê và hoa sen là hai lựa chọn ít khi gây lệch ý. Tránh những đề tài nhiều chi tiết dày đặc, nhiều màu sơn chói cho phòng nhỏ: tranh khảm trai càng to, càng cần khoảng trống để mắt nghỉ.

Đo tường và chọn khổ tranh

Chọn khổ tranh là chuyện số đo, không phải chuyện cảm giác. Nhờ người nhà người nhận đo giúp hoặc chụp một tấm ảnh bức tường có kèm thước dây. Mấy quy tắc quen dùng khi treo tranh:

  • Tranh treo trên sofa hoặc tủ thấp: chiều ngang tranh khoảng một nửa đến hai phần ba chiều dài sofa hay tủ. Sofa dài hai mét thì tranh rộng khoảng một mét đến một mét ba là vừa.
  • Tường trống không có đồ phía dưới: tranh rộng không quá hai phần ba bề ngang tường, chừa hai bên đủ khoảng thở.
  • Độ cao treo: tâm tranh thường đặt ngang tầm mắt người đứng, khoảng một mét rưỡi tính từ sàn. Treo trên sofa thì mép dưới cách lưng sofa chừng hai mươi đến ba mươi phân.
  • Bộ tứ bình: bốn tấm cộng khe hở giữa chúng phải vừa tường; khe giữa các tấm thường vài phân, đều nhau.
  • Phòng làm việc nhỏ: chọn khổ ngang dưới tám mươi phân, treo sau lưng bàn hoặc bên cạnh, không treo ngay trước mặt người ngồi.
  • Trọng lượng: tranh nền gỗ dày, khung gỗ to có thể nặng hơn bạn nghĩ. Tường thạch cao cần tắc kê chuyên dụng, nên hỏi người nhận tường nhà họ là tường gạch hay vách.

Có số đo, bạn đến chỗ bán và xin đo trực tiếp bức tranh định mua, tính cả khung. Nhiều bức ghi khổ tranh là khổ lòng, chưa tính viền khung rộng gần mười phân mỗi bên, treo lên sẽ to hơn dự kiến.

Kiểm tranh tại chỗ bán

Tranh khảm trai trên thị trường có cả tranh khảm mảnh trai thật, tranh dán giấy xà cừ cắt sẵn và tranh in phủ nhựa giả ánh trai. Năm bước kiểm sau giúp bạn biết mình đang mua loại nào:

  1. Xoay nhìn ánh. Đứng lùi rồi bước sang trái, sang phải. Mảnh trai thật đổi màu óng ánh khác nhau từng mảnh, có mảnh ngả hồng, có mảnh ngả xanh. Giấy xà cừ thì ánh đều đặn, đồng màu trên cả mảng lớn.
  2. Soi mép mảnh. Dùng đèn điện thoại soi sát mép một mảnh. Trai thật có độ dày, mép cắt có thớ; giấy xà cừ mỏng như tờ giấy, mép phẳng lì. Nhựa giả thường có viền bóng đều như đúc.
  3. Sờ mặt tranh. Tranh tốt có mảnh trai chìm ngang nền sơn, sờ phẳng. Mảnh gồ lên, khe hở quanh mảnh lấp bằng keo trắng là kiểu làm nhanh, lâu ngày dễ bong.
  4. Lật mặt sau. Nhìn tấm nền: gỗ tự nhiên, ván ép hay bìa ép. Xem móc treo bắt vít chắc, có hai móc cân hai bên cho tranh lớn, không phải một sợi dây buộc tạm.
  5. Xem khung và kính. Khung gỗ góc ghép khít, không nứt. Tranh có kính thì kính phải sạch, không có bụi kẹt bên trong; tranh không kính thì nền sơn phải đủ dày để lau được.

Xin người bán ghi rõ trên hoá đơn loại khảm, chất liệu nền, khổ tranh có tính khung hay không. Một câu ghi như vậy là căn cứ khi có tranh chấp, và cũng cho thấy người bán có dám cam kết hay không.

Tầng hàng và yếu tố làm giá

Không nêu giá bằng số; yếu tố dưới đây là thứ khiến hai bức cùng khổ chênh nhau rất xa.

TầngChất liệu thường gặpHợp làm quà khi nào
Phổ thôngGiấy xà cừ hoặc mảnh trai mỏng dán trên nền ván ép, phủ bóng công nghiệp, khung đóng sẵnQuà lưu niệm nhỏ, quà tặng kèm, khổ bàn tay đến khổ A4
KháMảnh trai thật cắt tay trên nền gỗ, sơn nền nhiều lớp, khung gỗ tự nhiênQuà tân gia, mừng thọ, khổ vừa treo phòng khách
CaoTrai thật chọn màu, cắt mảnh nhỏ ghép sắc độ, nền sơn ta mài nhiều lớp, khung đặt riêngQuà biếu người sành đồ, quà khai trương trụ sở, bộ tứ bình

Ba yếu tố đẩy giá lên nhanh nhất là số mảnh trai trên một đơn vị diện tích (cảnh càng chi tiết, mảnh càng nhỏ), nền sơn ta nhiều lớp, và khung gỗ đặt làm riêng. Nếu ngân sách giới hạn, hạ khổ tranh thay vì hạ chất liệu: bức nhỏ khảm trai thật vẫn đẹp lâu, bức to dán giấy xà cừ thì vài năm sau đã xỉn.

Tránh tranh có mảnh vỏ đồi mồi, ngà hay vật liệu từ động vật hoang dã quý hiếm: pháp luật cấm buôn bán, và người nhận có thể gặp rắc rối nếu mang đi xa.

Giữ tranh từ lúc mua đến lúc trao

Tranh khảm trai thường được mua trước dịp biếu vài tuần, nhất là khi đặt khổ riêng. Khoảng thời gian chờ ấy là lúc tranh hay gặp chuyện vì bị dựng tạm ở chỗ không hợp.

Chỗ cất tốt nhất là dựng đứng sát một bức tường khô trong phòng, mặt tranh quay vào tường, có tấm mút hoặc chăn mỏng lót giữa. Không dựng ở hành lang có người qua lại, không để dưới gầm cầu thang ẩm, không dựa vào cửa kính có nắng chiều. Nhà có trẻ nhỏ hay chó mèo thì cất trong phòng đóng cửa.

Mùa nồm miền Bắc, hơi ẩm có thể đọng sau kính và làm mốc lớp nền gỗ. Nếu phải cất lâu, mở lớp bọc ngoài mỗi tuần một lần cho thoáng, lau khô mặt kính, rồi bọc lại. Mùa khô hanh hoặc phòng bật máy lạnh liên tục, tránh đặt tranh ngay trước luồng gió thổi, vì nền gỗ co lại nhanh có thể làm hở mảnh trai.

Trước ngày trao một hôm, mở hẳn lớp bọc, kiểm lại từng góc khung, móc treo, mặt kính. Lau bụi, chụp vài tấm ảnh tình trạng tranh, rồi đóng gói lại theo cách chở. Những tấm ảnh này hữu ích nếu phải nhờ người khác chở hộ hoặc gửi qua đơn vị vận chuyển.

Mang tranh đến nhà người nhận và lời ghi kèm

Đóng gói hai lớp. Bọc mút xốp hơi kín mặt tranh, bốn góc khung đệm thêm góc bìa cứng, ngoài cùng là thùng carton hoặc khung gỗ thưa. Tranh có kính thì dán băng keo chéo hình chữ X lên kính để nếu vỡ, mảnh kính không cào vào mặt tranh.

Chở đứng, không chở nằm. Tranh khổ lớn nên đặt đứng, dựa vào thành xe, chèn chặt hai bên. Đặt nằm và để đồ khác đè lên là cách nhanh nhất làm nứt nền.

Hỏi trước có cần treo hộ không. Nhiều nhà không có khoan, không có người leo thang. Mang theo móc, tắc kê phù hợp tường và đề nghị treo giúp là món quà kèm được quý hơn cả lời chúc.

Thiệp kèm quà tân gia: "Gia đình em mừng anh chị về nhà mới, gửi bức tranh khảm trai cảnh làng quê để phòng khách thêm ấm. Mỗi mảnh trai được thợ cắt tay, nhìn nghiêng sẽ thấy ánh đổi màu theo nắng."

Thiệp kèm quà mừng thọ: "Các cháu mừng thọ ông, biếu ông bức hoa sen chim hạc. Mong ông ngồi uống trà mỗi sáng, nhìn tranh mà nhớ ngày cả nhà về đông đủ."

Câu hỏi thường gặp

Tranh khảm trai có cần treo chỗ tránh nắng không?

Có. Nắng chiếu thẳng lâu ngày làm nền sơn bạc màu và keo gắn mảnh trai yếu đi. Nên treo ở tường không có nắng chiều rọi vào, tránh cạnh bếp và chỗ có hơi nước.

Làm sao phân biệt trai thật và giấy xà cừ trên tranh?

Trai thật đổi màu óng ánh khác nhau giữa các mảnh khi bạn đổi góc nhìn và có độ dày ở mép; giấy xà cừ mỏng như giấy, ánh đều một màu trên cả mảng lớn và mép phẳng lì.

Có nên biếu tranh khảm trai cho người ở căn hộ thuê?

Không nên chọn khổ lớn. Người ở nhà thuê thường không được khoan tường và hay chuyển nhà. Chọn tranh nhỏ có chân đỡ để bàn, hoặc hộp, khay khảm trai dùng được ngay.

Biếu bộ tứ bình có bắt buộc treo đủ bốn tấm không?

Theo lối bày quen thuộc thì bộ tứ bình treo đủ bốn tấm liền nhau mới trọn ý bốn mùa. Nếu nhà người nhận không có tường dài, đừng chọn tứ bình, chọn một bức đơn sẽ hợp hơn.

Tranh khảm trai bị bụi bám lau thế nào?

Lau bằng khăn mềm khô hoặc hơi ẩm, lau theo một chiều, sau đó lau khô. Không xịt nước lau kính, cồn hay dầu bóng lên mặt tranh không kính vì có thể làm mờ nền sơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138