Tượng con giáp của năm mới là món quà Tết dễ chọn vì đề tài đã có sẵn: Tết sắp tới là năm Mùi, nên gần như mọi quầy sẽ bày tượng dê. Cái khó là chọn được tượng có dáng đẹp, chất liệu đúng như quảng cáo, và không bị lỗi đúc, vì đây là mặt hàng làm hàng loạt rất nhanh trong vài tháng cuối năm.
Bài này giúp bạn chọn chất liệu theo tầng giá, cỡ theo chỗ đặt, dáng tượng hợp người nhận, nhận diện lỗi hay gặp ở hàng làm vội, thời điểm đặt mua, và cách ghi thiệp. Chuyện con giáp nào hợp tuổi nào là quan niệm dân gian; bài không bàn và bạn cũng không nên đưa chuyện ấy lên thiệp.
Vì sao tượng con giáp hay được biếu dịp Tết
Tục treo tranh, bày tượng con vật của năm mới có từ lâu trong văn hoá Á Đông. Với nhiều gia đình, một bức tượng con giáp nhỏ trên kệ phòng khách là một cách đánh dấu năm, giống như tờ lịch mới. Có người sưu tầm đủ mười hai con qua mười hai năm, mỗi năm thêm một bức, và với họ món quà này có ý nghĩa thật. Với người không sưu tầm, tượng nhỏ đặt vài tuần dịp Tết rồi cất đi cũng là chuyện bình thường, nên đừng chọn món quá to.
Tượng con giáp cũng là món quà tập thể dễ dùng: doanh nghiệp đặt số lượng để biếu đối tác, nhóm bạn chung tiền biếu thầy cô, con cháu mua biếu ông bà. Đề tài trung tính, không gắn với tôn giáo, không cần biết sở thích riêng của người nhận quá nhiều.
Nhược điểm là đúng lúc ai cũng biếu, người nhận có thể nhận ba bốn bức tượng dê trong cùng một Tết. Để món của bạn không bị lẫn, hoặc chọn chất liệu, dáng khác hẳn hàng đại trà, hoặc chọn cỡ nhỏ tinh tế, hoặc kèm một món có công dụng như chặn giấy hình con giáp. Hỏi khéo người thân của người nhận xem họ đã có chưa cũng là một cách.
Chất liệu tượng con giáp theo tầng giá
Phần lớn tượng con giáp trên thị trường thuộc một trong các nhóm dưới đây. Tên gọi trên tem hay bị nói quá, nên đối chiếu với cách nhận:
| Chất liệu | Cách nhận nhanh | Tầng giá | Hợp làm quà khi |
|---|---|---|---|
| Sứ trắng hoặc men màu | Nhẹ, mặt men bóng, đáy để mộc có tiếng trong khi gõ | Phổ thông đến khá | Biếu ông bà, gia đình; dễ hợp nhà hiện đại |
| Gỗ chạm | Ấm tay, vân gỗ chạy qua thân tượng | Phổ thông đến khá | Người thích đồ mộc, bàn làm việc |
| Đồng thau, đồng đỏ đúc | Nặng, lạnh tay, cạnh mài gọn | Khá đến cao | Biếu đối tác, người lớn tuổi thích đồ đồng |
| Hợp kim mạ vàng, mạ bạc | Bóng loáng, nhẹ hơn đồng cùng cỡ | Phổ thông đến khá | Quà số lượng nhiều; nói rõ là mạ |
| Nhựa, composite phủ nhũ | Nhẹ hẳn, gõ nghe bục | Phổ thông | Đồ trang trí vui cho trẻ nhỏ |
| Pha lê, thuỷ tinh đúc | Trong, nặng, dễ thấy bọt khí | Phổ thông đến khá | Bàn làm việc, nhà sáng màu |
Cụm từ "mạ vàng" có thể chỉ một lớp mạ rất mỏng chứ không phải vàng thật dày. Nếu người bán nói mạ vàng 24K, hỏi thêm độ dày lớp mạ và có giấy tờ không; còn nếu là quà số lượng tầng phổ thông, cứ coi đó là màu vàng trang trí và giới thiệu đúng như vậy.
Lỗi đúc và lỗi hoàn thiện hay gặp ở hàng làm vội
Tượng con giáp làm theo mùa, nhiều lô sản xuất trong thời gian ngắn, nên các lỗi dưới đây xuất hiện thường xuyên hơn đồ trưng bày khác. Kiểm từng bức, đừng chỉ nhìn mẫu trưng:
- Bọt khí, rỗ mặt: những lỗ nhỏ trên mặt đồng, hợp kim hoặc trên men sứ; nhìn nghiêng dưới đèn sẽ thấy.
- Đường ráp khuôn: đường gờ chạy dọc lưng, đầu con vật; hàng làm kỹ được mài phẳng.
- Sừng, tai, chân mảnh bị cong hoặc gãy rồi gắn: đặc biệt với tượng dê có sừng cong; soi chân sừng xem có vệt keo.
- Men chảy, men co: ở tượng sứ, men đọng thành giọt dưới bụng, hoặc co lại để lộ mảng mộc không đều.
- Mắt vẽ lệch: tượng sứ vẽ mắt tay đôi khi lệch, làm con vật trông lác. Nhìn thẳng mặt tượng ở tầm mắt.
- Đế lỏng: tượng gắn đế gỗ phải chặt; lắc nhẹ không xoay.
- Mùi sơn, mùi keo: hàng vừa ra lò, chưa kịp khô, mùi ám vào hộp.
Nếu đặt số lượng nhiều, yêu cầu nơi bán cho kiểm lô trước khi đóng hộp, hoặc ít nhất mở ngẫu nhiên vài hộp khi nhận. Đổi lỗi trước Tết dễ hơn rất nhiều so với sau Tết, khi xưởng đã nghỉ.
Chọn cỡ và dáng theo người nhận
Bàn làm việc: tượng cao khoảng tám đến mười hai phân, đế nhỏ. Có thể chọn dạng chặn giấy hình con giáp để vừa đẹp vừa có công dụng.
Kệ phòng khách: mười lăm đến hai mươi lăm phân, có đế gỗ. Dáng con vật đứng hoặc nằm, nét mặt hiền, hợp đa số gia đình.
Người lớn tuổi: chọn dáng hiền, tròn trịa, màu ấm; tượng nhẹ, đế rộng để khi lau dọn không đổ. Dáng con vật mẹ con, đôi con vật đứng cạnh nhau thường được ông bà thích vì gợi chuyện con cháu sum vầy.
Người trẻ, văn phòng hiện đại: dáng cách điệu, đường nét đơn giản, màu trơn như trắng, đen mờ, đồng xước. Tượng nhiều chi tiết vàng chóe khó hợp không gian của họ.
Nhà có trẻ nhỏ: tránh tượng có sừng, tai nhọn, mảnh, và tượng sứ dễ vỡ đặt ở tầm thấp. Gỗ hoặc đồng tròn cạnh là lựa chọn an toàn.
Người sưu tầm đủ bộ: hỏi cỡ và chất liệu các con đã có. Một con dê đồng cao hai mươi phân đứng cạnh mười con sứ cao mười phân sẽ lệch hẳn; người sưu tầm thường quý sự đồng bộ hơn sự đắt tiền.
Đặt mua đúng lúc và giữ tượng tới ngày trao
Tượng con giáp có mùa, nên thời điểm mua quan trọng không kém chọn hàng:
- Mua lẻ thì nên chọn từ đầu tháng Mười Một âm lịch, khi hàng đã về đủ mẫu mà chưa vào cao điểm; càng gần Tết hàng đẹp càng hết, hàng làm vội càng nhiều.
- Đặt số lượng cho doanh nghiệp nên chốt mẫu sớm hơn nữa, để xưởng có thời gian làm và bạn có thời gian kiểm lô.
- Mua về, kiểm từng bức, gỡ tem giá, lau bằng khăn khô, cất trong hộp có mút định hình.
- Cất hộp nơi khô, không nắng, không xếp chồng quá cao nếu là tượng sứ.
- Hôm trao, mở kiểm lần cuối, gắn thiệp, và nếu biếu nhiều nhà, ghi tên người nhận lên mặt đáy hộp để không nhầm.
Một mẹo cho người sưu tầm: nếu người nhận đã có tượng các năm trước, hỏi xem bộ của họ bằng chất liệu gì, cỡ bao nhiêu, để món năm nay đứng cạnh các con khác trên kệ trông đồng bộ.
Nếu mua online, xin người bán quay một đoạn video ngắn xoay quanh đúng bức tượng sẽ giao, không phải ảnh mẫu. Hàng mùa vụ thường chênh nhau giữa các lô; ảnh mẫu đẹp không bảo đảm bức tượng trong hộp của bạn cũng đẹp như vậy. Khi nhận, quay lại lúc mở hộp để có căn cứ đổi nếu tượng gãy sừng, sứt tai.
Hộp, đế và cách trình bày để món quà không bị lẫn
Mùa Tết, hộp tượng con giáp thường đi kèm lớp lót lụa đỏ, nắp in chữ chúc mừng lớn, ruột hộp nhũ vàng. Nếu người nhận là người lớn tuổi quen lối cũ, kiểu hộp này vẫn hợp. Với người trẻ, đối tác làm việc ở văn phòng hiện đại, một hộp trơn màu trầm, bên trong lót vải mộc, tạo cảm giác chọn lọc hơn và cũng dễ giữ lại để cất tượng khi không trưng.
Đế gỗ là phần làm tượng nhỏ trông có giá trị hơn. Tượng cao dưới mười phân đặt trần trên kệ thường bị lẫn giữa các đồ khác; đặt lên một đế gỗ tròn hoặc vuông, cao chừng hai phân, tượng có chỗ đứng riêng. Nếu tượng mua về không có đế, nhiều nơi bán đồ mỹ nghệ có đế gỗ rời các cỡ, bạn chỉ cần mang tượng theo để ướm.
Khi biếu kèm các món Tết khác trong một giỏ quà, đặt hộp tượng ở trên cùng hoặc ở ngăn riêng, không để chung với đồ ăn có dầu, có mùi. Mùi mứt gừng, mùi lạp xưởng ám vào hộp gỗ, vải lót, rất khó bay. Nếu biếu riêng, có thể buộc thêm một nhành lá khô hoặc một sợi dây vải màu trầm quanh hộp, đơn giản mà vẫn có không khí Tết.
Ví dụ giả định: chị Ngân biếu sáu nhà họ hàng tượng dê sứ trắng giống nhau. Để mỗi nhà không thấy mình nhận "hàng loạt", chị viết tay một tấm thiệp riêng cho từng nhà, nhắc một chuyện của nhà ấy trong năm qua. Món quà giống nhau, lời thì không.
Câu ghi thiệp mẫu và lỗi hay gặp
Thiệp đi kèm tượng con giáp nên chúc năm mới bằng lời thường, không cần phán con vật mang lại điều gì:
- "Con biếu ông bà chú dê nhỏ cho năm mới. Con chúc ông bà ăn Tết vui, sang năm cả nhà lại về đông đủ."
- "Gửi anh chị bức tượng con giáp của năm, thêm một con vào bộ sưu tập trên kệ. Chúc nhà mình một năm bình an."
- "Cảm ơn chị đã đồng hành cùng chúng em năm qua. Gửi chị chiếc chặn giấy hình con dê cho bàn làm việc, chúc chị năm mới khoẻ và vui."
- Lỗi 1: ghi thiệp kiểu "tượng dê giúp anh thăng tiến, phát tài"; người nhận không tin thì thấy gượng.
- Lỗi 2: mua sát Tết, nhận hàng lỗi mà không còn thời gian đổi.
- Lỗi 3: biếu tượng mạ vàng to bản cho người ở căn hộ nhỏ, phong cách tối giản.
Với người nhận là cán bộ, công chức, nên nhớ theo pháp luật về phòng, chống tham nhũng, người có chức vụ bị hạn chế nhận quà; tượng con giáp bằng kim loại quý là món nên tránh.
Câu hỏi thường gặp
Tết tới là năm con gì, nên mua tượng con giáp nào?
Tết sắp tới là Tết Đinh Mùi, nên tượng con dê là đề tài của năm. Một số vùng và một số người gọi là con cừu theo cách hiểu khác nhau; nếu không chắc nhà người nhận quen hình nào, chọn tượng dê có sừng cong là hình phổ biến ở Việt Nam.
Tượng con giáp mạ vàng có phải vàng thật không?
Thường là lớp mạ mỏng trên nền đồng hoặc hợp kim, không phải vàng nguyên khối. Lớp mạ có thể bong theo thời gian nếu lau bằng chất tẩy. Hỏi rõ nền chất liệu và độ dày lớp mạ trước khi mua với giá cao.
Biếu tượng con giáp không đúng tuổi người nhận có sao không?
Không sao. Tượng con giáp biếu dịp Tết thường là con của năm mới, không phải con tuổi của người nhận. Chuyện hợp tuổi hay không là quan niệm dân gian; nếu người nhận để ý, họ sẽ tự đặt ở chỗ họ thấy hợp.
Đặt tượng con giáp số lượng nhiều cho doanh nghiệp cần lưu ý gì?
Chốt mẫu sớm, yêu cầu mẫu thật trước khi sản xuất, thoả thuận tỷ lệ lỗi được đổi, kiểm lô trước khi đóng hộp và hẹn ngày giao trước Tết đủ xa. Tránh in logo to lên tượng; in lên hộp hoặc thiệp thì trang nhã hơn.
Tượng con giáp bằng sứ có dễ vỡ khi gửi xa không?
Có. Sứ chịu va đập kém, nhất là tai, sừng, chân mảnh. Gói xốp hơi nhiều lớp, đặt trong hộp có mút định hình, rồi mới cho vào thùng chèn kín. Báo người nhận mở hộp ngay để kiểm.
Có nên biếu cả bộ mười hai con giáp không?
Bộ đủ mười hai con hợp người thích sưu tầm hoặc để trang trí phòng trẻ con, nhưng chiếm nhiều chỗ và dễ bị cất vào tủ. Với đa số người nhận, một con của năm, chọn kỹ, thường được trưng lâu hơn.