Hộp đựng trà biếu có hai việc khác nhau: giữ hương và trình bày. Hộp thiếc có nắp trong, lọ gốm men nắp khít và túi bạc hút chân không là ba thứ giữ hương tốt; hộp gỗ, hộp sơn mài, hộp giấy cứng chủ yếu để trình bày và phải có lớp kín bên trong. Đựng trà trực tiếp trong hộp gỗ mới hoặc hộp sơn còn mùi là cách nhanh nhất làm hỏng một gói trà ngon.
Bài này dành cho người mua trà rời rồi tự đóng hộp, và cho người đứng trước những bộ hộp quà dựng sẵn không biết cái nào đáng tiền. Phần dưới so từng loại hộp, cách kiểm mùi, cách xếp lớp bên trong, lịch bảo quản theo ngày từ hôm mua tới hôm trao, và vài lỗi đã làm hỏng không ít hộp trà Tết.
So năm kiểu đựng: giữ hương tới đâu, hợp trà nào
Đánh giá dưới đây là cho mục đích biếu, tức là trà nằm trong hộp từ vài ngày tới vài tuần trước khi người nhận mở.
| Kiểu đựng | Giữ hương | Hợp loại trà | Điểm yếu |
|---|---|---|---|
| Túi bạc nhiều lớp, hút chân không | Tốt nhất | Trà búp, ô long viên, trà ướp hoa | Không đẹp, cần hộp ngoài |
| Hộp thiếc có nắp trong | Tốt | Mọi loại trà lá, nhất là ô long rang, trà lá dài | Hộp mới có thể có mùi kim loại, dầu máy |
| Lọ gốm men, nắp khít có gioăng | Khá tốt | Trà dùng hằng ngày, trà ướp hoa lượng nhỏ | Nặng, dễ vỡ khi gửi xa, nắp không gioăng thì hở |
| Hộp gỗ | Kém nếu đựng trần | Làm hộp ngoài cho túi kín | Gỗ mới, keo, dầu đánh bóng ám mùi vào trà |
| Hộp sơn mài, hộp giấy cứng | Kém nếu đựng trần | Làm hộp ngoài cho túi kín hoặc hộp thiếc | Sơn mới, keo dán có mùi; giấy hút ẩm |
Nguyên tắc dễ nhớ: thứ chạm vào lá trà phải kín và không mùi; thứ bên ngoài được chọn theo vẻ đẹp. Một hộp sơn mài rất đẹp đựng túi bạc hút chân không bên trong là món quà vừa đẹp vừa giữ được trà. Cũng hộp ấy đựng trà trần là món quà đẹp với một gói trà đã hỏng.
Kiểm mùi hộp trước khi cho trà vào
Mùi lạ là kẻ thù số một của trà, và hộp mới gần như luôn có mùi. Làm theo các bước dưới đây với mọi hộp, kể cả hộp đắt:
- Mở nắp, đưa mũi sát vào lòng hộp, ngửi lâu vài giây. Mùi gỗ tươi, mùi keo, mùi sơn, mùi dầu máy, mùi giấy in đều phải ghi nhận.
- Đóng nắp lại, để hộp ngoài nắng nhẹ hoặc chỗ ấm chừng nửa ngày, rồi mở ra ngửi lần nữa. Mùi đậm lên là hộp còn bay mùi.
- Với hộp thiếc mới: rửa nước ấm với chút nước rửa chén không mùi, tráng kỹ, lau khô, để mở nắp cho khô hẳn.
- Với hộp gỗ, hộp sơn mài: để mở nắp nơi thoáng gió vài ngày, không rửa nước.
- Thử bằng một nhúm trà rẻ: bỏ vào hộp qua đêm, sáng ra ngửi. Trà rẻ ám mùi thì trà ngon cũng ám.
- Nếu mùi vẫn còn, dùng hộp đó làm hộp ngoài, bên trong đặt túi bạc kín hoặc lon thiếc nhỏ.
Một ví dụ giả định: chị Mai đặt hộp gỗ hương khắc chữ đựng trà sen biếu mẹ chồng, cho trà trần vào hộp một tuần trước Tết. Đến ngày mở, trà thơm mùi gỗ hơn mùi sen. Hộp gỗ thơm là thứ tốt, nhưng mùi gỗ thơm là thứ tệ nhất với trà ướp hoa.
Hộp thiếc và lọ gốm: nhận hàng tốt
Hộp thiếc có hai nắp. Hộp tốt có nắp trong đậy sát miệng hộp và nắp ngoài trùm lên. Đậy nắp trong rồi ấn nhẹ, nghe tiếng xì nhẹ là khít. Hộp chỉ có một nắp lỏng thì gần như không giữ được gì.
Lòng hộp thiếc phủ lớp chống gỉ. Nhìn lòng hộp sáng đều, không có vết gỉ, không có mép sắc. Nhìn mép gấp đáy: gỉ thường bắt đầu từ đó.
Lọ gốm men kín cả trong. Lọ đựng trà nên có men phủ cả lòng trong, không để mộc vì đất mộc hút mùi và hút ẩm. Lấy tay xoa lòng lọ: mịn là có men.
Nắp lọ gốm có gioăng. Nắp gốm đặt lên miệng gốm thường hở. Lọ có gioăng cao su hoặc silicone ở nắp, hoặc nắp gỗ có viền đệm, giữ kín tốt hơn nhiều.
Dung tích vừa với lượng trà. Hộp to mà trà ít thì bên trong nhiều không khí, trà mất hương nhanh hơn. Chọn hộp vừa khít lượng trà, hoặc chia trà ra nhiều hộp nhỏ.
Màu tối hoặc kín sáng. Lọ thuỷ tinh trong suốt đẹp nhưng để trà dưới ánh sáng là mất màu, mất hương. Nếu muốn dùng lọ trong, cất cả lọ trong hộp kín sáng.
Hộp gỗ và hộp sơn mài: đẹp nhưng phải có ruột kín
Hộp gỗ và hộp sơn mài là lựa chọn phổ biến khi muốn món quà trang trọng. Chúng đẹp, bền, người nhận có thể dùng lại để đựng đồ khác sau khi hết trà. Nhưng cả hai đều không được làm ra để đựng trà trần.
Với hộp gỗ, hãy hỏi gỗ gì, đã xử lý và để khô bao lâu, có quét dầu hay sơn phủ lòng hộp không. Gỗ có mùi thơm mạnh như một số loại gỗ hương, gỗ long não hợp làm hộp trang sức, hộp đựng giấy tờ, không hợp đặt trà gần. Gỗ ít mùi, đã để khô lâu, lòng hộp lót giấy hoặc vải là chấp nhận được với điều kiện bên trong có túi kín.
Với hộp sơn mài, mùi sơn mới có thể kéo dài khá lâu sau khi làm xong. Hộp mua gấp ngay trước Tết thường vẫn còn mùi. Nếu biếu trà trong hộp sơn mài, hãy mua hộp sớm, để mở nắp nơi thoáng ít nhất một tuần, rồi mới đặt túi trà kín vào.
Lót bên trong hộp gỗ, hộp sơn bằng gì: vải lụa, giấy xuyến, hoặc rơm khô sạch. Tránh xốp có mùi nhựa, giấy báo có mực in. Lớp lót vừa để chèn vừa để túi trà không chạm thẳng vào thành hộp.
Hộp đẹp đắt tiền mà trà bên trong ở tầng thấp hơn hẳn là kiểu quà dễ gây cảm giác "hộp to ruột ít". Phần tiền dành cho hộp không nên vượt quá phần tiền dành cho trà.
Lịch giữ trà từ hôm mua tới hôm trao
Mua trà biếu Tết thường sớm hơn ngày trao từ một tới bốn tuần. Bảng dưới gợi ý việc nên làm theo khoảng thời gian.
| Thời điểm | Việc làm | Tránh |
|---|---|---|
| Ngày mua | Kiểm túi kín, ép khí, ghi ngày mua lên túi | Mở túi cho cả nhà ngửi |
| Ngày đầu tiên tới một tuần | Cất túi kín trong tủ khô, xa bếp, xa gia vị và cà phê | Để trong cốp xe, cạnh cửa sổ nắng |
| Một tới bốn tuần | Kiểm lại túi: còn bó sát, không ẩm. Nhà nồm ẩm thì đặt túi kín trong hộp có gói hút ẩm | Cho vào ngăn đá |
| Ba bốn ngày trước khi trao | Đặt túi vào hộp quà đã hết mùi, chèn lót, viết thiệp | Đặt trà vào hộp sơn, hộp gỗ mới mua hôm đó |
| Ngày trao | Mang hộp trong túi giấy, để nơi mát trên đường đi | Để hộp quà ở cốp xe cả buổi trưa |
Nếu dùng tủ lạnh để giữ trà lâu hơn, chỉ dùng ngăn mát, túi phải kín tuyệt đối, và khi lấy ra phải chờ túi về nhiệt độ phòng rồi mới mở. Mở ngay khi còn lạnh, hơi nước trong không khí đọng vào lá trà, làm hỏng chính thứ bạn đã giữ cẩn thận mấy tuần.
Hộp quà trà dựng sẵn: mở ra xem gì trước khi mua
Nhiều người không tự đóng hộp mà mua hộp quà trà làm sẵn ở cửa hàng. Kiểu này tiện, nhưng phần ruột thường bị che kín bởi giấy lót và nơ. Trước khi trả tiền, xin người bán mở một hộp mẫu, rồi xem lần lượt:
- Trà nằm trong gì: túi kín có ép khí, lon thiếc nắp trong, hay chỉ là túi nilon mỏng dán kín miệng.
- Nhãn trên túi trong: tên loại trà, nơi sản xuất, ngày đóng gói, hạn dùng. Hộp ngoài đẹp mà túi trong không có nhãn là dấu hiệu đáng ngại.
- Tỉ lệ ruột và lót: nhấc hết túi trà ra, so với độ lớn của hộp. Ruột chỉ chiếm một góc nhỏ, phần còn lại là xốp và giấy, thì phần tiền đã chạy vào vỏ.
- Mùi của cả hộp khi mở: mùi sơn, keo, mùi giấy in mới, mùi nước hoa xịt lên lớp lót để "thơm".
- Các món đi kèm: chén, ấm nhỏ, đồ trang trí có được bọc riêng không, có va vào túi trà không.
- Hộp có dễ mở không: nắp nam châm, khoá cài, dây buộc; người lớn tuổi mở có khó không.
Nếu hộp mẫu đạt, hãy chọn đúng hộp cùng lô, cùng ngày đóng gói như hộp mẫu. Nếu không được mở hộp mẫu, ít nhất hỏi rõ bên trong là loại trà gì, khối lượng bao nhiêu, đóng ngày nào. Câu trả lời mập mờ ở khâu này thường đi cùng một ruột trà kém.
Lỗi hay gặp với hộp trà biếu và câu ghi thiệp
Mấy lỗi sau đây gặp thường xuyên nhất, nhất là mùa Tết khi mọi thứ làm vội:
- Đựng trà trần trong hộp gỗ, hộp sơn mài mới.
- Hộp quá to cho lượng trà ít, lót đầy xốp cho đầy.
- Xếp hộp trà chung giỏ với lạp xưởng, cà phê, nến thơm, xà phòng thơm mà không có lớp kín.
- Dùng lọ thuỷ tinh trong đặt dưới đèn trưng bày nhiều ngày.
- Không ghi gì về trà bên trong, người nhận không biết loại gì, hái mùa nào, pha ra sao.
- Dán băng keo kín quanh nắp hộp thiếc: khó mở, để lại vết keo trên hộp đẹp.
Thiệp kèm hộp trà nên nói một câu về chiếc hộp nếu bạn chọn kỹ, vì người nhận thường dùng lại hộp. Mẫu: Con gửi bố hộp trà búp, túi trong đã hút kín, còn chiếc hộp gỗ này để bố đựng trà dùng dần sau Tết. Bố mở túi nào dùng hết túi đó cho trà giữ hương ạ. Mẫu ngắn cho đối tác: Trà trong túi kín đóng đầu tháng, hộp để anh dùng lại. Chúc anh năm mới an khang.
Câu hỏi thường gặp
Hộp gỗ có giữ được hương trà không?
Hộp gỗ tự nó không kín và có thể có mùi gỗ, keo, dầu. Hộp gỗ nên làm lớp ngoài, bên trong là túi bạc kín hoặc lon thiếc. Nếu muốn đựng trà trực tiếp, chọn hộp gỗ ít mùi đã để khô lâu và vẫn nên có túi kín bên trong.
Hộp sơn mài mới có mùi thì làm sao?
Mở nắp, để nơi thoáng gió vài ngày tới một tuần, không phơi nắng gắt vì sơn có thể bị ảnh hưởng. Khi đặt trà vào vẫn dùng túi kín bên trong. Mua hộp sơn mài sớm trước ngày đóng quà để kịp bay mùi.
Lọ thuỷ tinh trong suốt có hợp đựng trà biếu không?
Đẹp nhưng không lý tưởng vì ánh sáng làm trà xuống màu và mất hương. Nếu dùng, chỉ để trà trong đó ít ngày, cất trong hộp kín sáng, và chọn lọ có nắp gioăng kín. Trà để lâu nên ở hộp thiếc hoặc túi bạc.
Có nên bỏ gói hút ẩm vào túi trà không?
Không nên bỏ trực tiếp vào túi trà. Nếu nhà ẩm, đặt gói hút ẩm loại dùng cho thực phẩm vào hộp ngoài, cạnh túi trà kín. Túi trà kín tốt thì gói hút ẩm chỉ là lớp bảo vệ thêm.
Nên mua hộp to đẹp hay hộp nhỏ nhiều trà?
Phần tiền cho hộp không nên vượt phần tiền cho trà. Hộp vừa khít với lượng trà giữ hương tốt hơn và không tạo cảm giác hộp to ruột ít. Nếu muốn món quà trang trọng, chọn hộp đẹp vừa phải và trà tốt hơn một tầng.
Hộp thiếc mới có cần rửa trước khi đựng trà không?
Nên rửa bằng nước ấm và chút nước rửa chén không mùi, tráng kỹ, lau khô và để mở nắp cho khô hẳn. Hộp thiếc mới đôi khi còn mùi kim loại hoặc dầu từ khâu sản xuất, trà rất dễ hút những mùi này.