Trà ô long làm quà nên chọn theo độ lên men và độ rang: ô long viên xanh, lên men nhẹ hợp người thích hương hoa và vị thanh; ô long rang đậm hợp người quen trà Bắc đậm hoặc người lớn tuổi; ô long lá dài hợp người sành muốn thử kiểu khác. Đóng gói hút chân không từng túi nhỏ là điều nên có, vì ô long viên mất hương rất nhanh khi đã mở.
Ô long trồng nhiều ở vùng cao Lâm Đồng, dạng phổ biến nhất trên thị trường là viên cuộn xanh. Món này dễ mua nhưng cũng dễ gặp hàng trộn hương sữa, hương hoa nhân tạo. Bài dưới giúp bạn nhận ba dạng chính, kiểm hàng, chọn hộp, chọn người nhận, và tránh vài lỗi khiến một món quà đắt bị người nhận cất xó.
Ba dạng ô long phổ biến và người hợp
Ô long nằm giữa trà xanh và hồng trà: lá được cho lên men một phần. Độ lên men, độ rang và cách vò tạo ra những món rất khác nhau dù cùng tên.
| Dạng | Nhìn cánh khô | Nước và hương | Hợp ai |
|---|---|---|---|
| Ô long viên xanh (lên men nhẹ) | Viên cuộn chặt, xanh đậm, có cuống nhỏ | Nước vàng xanh nhạt, hương hoa, vị thanh, ngọt hậu | Người trẻ, phụ nữ, người mới uống, người thích hương nhẹ |
| Ô long rang đậm | Viên nâu sẫm tới nâu đen | Nước vàng cam, hương rang, mùi mật, vị dày | Người lớn tuổi, người quen trà đậm, uống được sau bữa |
| Ô long lá dài, xoắn thẳng | Lá dài xoắn, màu nâu xanh lẫn | Hương trái cây chín, vị phức tạp | Người sành, người thích sưu tầm |
| Ô long trộn hương (sữa, hoa) | Viên bóng, mùi ngửi xa đã thấy | Thơm nồng ở nước đầu, tắt nhanh | Chỉ nên mua khi người nhận đã thích loại này |
Ô long viên xanh là dạng nhiều người chọn làm quà vì đẹp, dễ pha, dễ uống. Nhưng nếu người nhận là ông bà quen trà Thái Nguyên đậm, một túi ô long rang sẽ được dùng tới hơn. Trước khi mua, hãy nghĩ tới chén trà người nhận vẫn uống hằng ngày.
Ô long trộn hương không phải hàng giả nếu được ghi rõ. Nó chỉ trở thành vấn đề khi bị bán như ô long thường với giá của hàng tốt.
Nhận ô long tốt bằng tay, mũi và một ấm pha thử
Lắc túi nghe tiếng. Viên ô long khô và chặt sẽ kêu lạo xạo như hạt khô khi lắc nhẹ túi. Tiếng mềm, viên dính vào nhau là trà đã hút ẩm.
Ngửi khi vừa mở túi. Ô long viên xanh tốt có hương hoa thanh, hơi giống hoa lan, hoa cau, phải đưa gần mũi mới rõ. Mùi sữa đặc, kẹo bơ rõ rệt, hay hương hoa nồng ngửi xa đã thấy là dấu hiệu trộn hương.
Nhìn viên nở trong ấm. Ô long tốt nở dần thành lá nguyên, có khi còn nguyên cụm một tôm hai ba lá, viền lá hơi ngả đỏ vì lên men một phần. Lá rách nát, vụn nhiều, màu loang lổ là hạng thấp.
Pha nhiều lượt. Ô long tốt pha được năm sáu lượt, hương chuyển dần từ hoa sang ngọt. Trà trộn hương thường chỉ thơm lượt đầu, sang lượt ba còn vị chát nhạt.
Sờ bã sau khi pha. Lá tốt dày, mềm mà vẫn đàn hồi, không nhũn. Lá mỏng tang, nhũn như lá luộc là trà nền kém.
Ghi lại cảm nhận. Nếu mua nhiều hộp biếu nhiều nhà, hãy pha thử một túi trong lô và ghi vài chữ vào điện thoại. Lần sau mua lại sẽ dễ so.
Túi hút chân không, hộp thiếc hay hộp giấy
Ô long viên được ép chặt nên hợp với túi hút chân không: mỗi túi nhỏ đủ pha một hai ấm, mở túi nào dùng túi đó, các túi còn lại vẫn kín. Đây là kiểu đóng gói nên ưu tiên khi làm quà, nhất là với người uống ít, uống thất thường.
Khi mua, ấn nhẹ lên túi: túi hút chân không còn tốt sẽ bó sát vào viên trà, không phồng, không lỏng. Túi phồng lên, hoặc lỏng lẻo như có khí vào, là túi đã hở. Đừng để túi hở lẫn vào hộp quà.
Hộp thiếc có nắp trong là lựa chọn thứ hai, hợp với ô long rang và ô long lá dài vốn khó hút chân không gọn. Hộp giấy cứng, hộp gỗ chỉ là lớp ngoài; bên trong vẫn cần túi kín. Nếu hộp quà có nhiều ngăn để nhiều loại trà, nên chọn hộp mỗi ngăn có túi riêng, tránh hương lẫn sang nhau.
Một chi tiết nhỏ nhưng đáng làm: nhìn ngày đóng gói trên túi. Ô long viên xanh ngon nhất trong vài tháng đầu; để lâu chưa hỏng nhưng hương hoa nhạt đi, ngả mùi giấy. Ô long rang để lâu hơn được. Món quà Tết nên là lô trà đóng gói trong mùa, không phải hàng tồn từ năm trước. Nếu túi không in ngày đóng gói mà chỉ có hạn dùng thật xa, hãy hỏi người bán ngày làm trà; một nơi bán tử tế sẽ tra được theo lô, còn câu trả lời kiểu "trà để càng lâu càng ngon" thì không đúng với ô long viên xanh.
Danh sách kiểm trước khi trả tiền
Đứng trước kệ hay trang bán hàng, đánh dấu từng mục dưới đây:
- Tên ghi rõ dạng: ô long viên, ô long rang, ô long lá dài, hay ô long hương sữa.
- Có nơi sản xuất, cơ sở chịu trách nhiệm, ngày đóng gói và hạn dùng.
- Túi nhỏ hút chân không còn bó sát, không phồng.
- Mùi không nồng bất thường khi ngửi qua bao bì hoặc ngửi mẫu thử.
- Giá nằm đúng tầng của dạng trà: ô long viên xanh hạng tốt mà giá ở tầng phổ thông là điều cần hỏi lại.
- Hộp ngoài vừa vặn, không quá to so với lượng trà bên trong.
- Nếu mua online: xem có đổi trả khi túi hở, có gói thử nhỏ không.
Mua nhiều hộp cho nhiều nhà thì nên mua cùng lô, cùng ngày đóng gói, để không nhà nào nhận phải hộp cũ hơn hẳn. Nhận hàng về, mở thùng ngay, kiểm từng túi một lượt bằng tay rồi mới xếp vào hộp quà; túi nào phồng, rách góc thì để riêng, dùng trong nhà.
Pha ô long thế nào và ghi gì kèm theo
Ô long viên cần nước nóng và thời gian để viên trà nở. Lượt đầu tráng nhanh rồi đổ đi, các lượt sau ủ ngắn, tăng dần thời gian. Ấm nhỏ bằng sứ hoặc đất nung đều hợp; người không có ấm nhỏ có thể dùng cốc sứ có lưới lọc, pha từng lượt ít nước.
Kèm một mảnh giấy ghi cách pha ngắn gọn giúp người nhận không pha sai rồi thấy trà nhạt. Ví dụ: một túi nhỏ cho ấm vừa; tráng một lần; lượt đầu chừng nửa phút; mỗi lượt sau thêm vài giây; pha được năm sáu lượt.
Mẫu thiệp cho đồng nghiệp: Gửi chị mấy túi ô long viên, mỗi túi một ấm, pha tráng một lần rồi uống tới lượt thứ năm vẫn còn thơm. Chúc chị một năm mới nhẹ nhàng như chén trà đầu tiên. Mẫu cho bố mẹ: Con gửi bố mẹ ô long rang, vị đậm gần với trà Bắc nhà mình hay uống mà ít chát hơn. Bố mẹ dùng buổi sáng thôi ạ.
Ô long có chất kích thích như các loại trà khác. Người khó ngủ, người đang điều trị bệnh, phụ nữ có thai nên hỏi bác sĩ về việc uống trà, nhất là uống buổi chiều tối.
Lỗi hay gặp khi biếu ô long
Mấy lỗi dưới đây làm món quà ô long mất giá trị dù bạn đã chọn đúng loại:
- Biếu ô long viên xanh cho người chỉ uống trà đậm: người nhận thấy nhạt, nghĩ là trà kém.
- Mua túi to một lần thay vì túi nhỏ chia sẵn: người nhận mở ra uống vài tuần là hết hương.
- Để hộp ô long chung giỏ với cà phê, xúc xích, nến thơm mà không có túi kín.
- Chọn hộp quá to, ruột ít, nhiều xốp lót: người nhận mở ra thất vọng.
- Tin lời quảng cáo về công dụng giảm cân, chữa bệnh rồi ghi lên thiệp: người nhận hiểu biết sẽ thấy khó chịu.
- Không xem ngày đóng gói, nhận phải hàng tồn lâu.
Một hộp vài túi nhỏ hút chân không, ghi dạng trà và cách pha, thường được dùng hết và được nhớ lâu hơn một hộp lớn rực rỡ. Thêm một lỗi nữa ít ai để ý: pha thử ngay trong túi đã định biếu rồi dán lại. Túi đã mở dù chỉ một lần cũng không còn là quà.
Ghép ô long với người nhận: bảng chọn nhanh
Bảng dưới gợi ý dạng, lượng và cách đóng hộp theo vài kiểu người nhận hay gặp. Người trong cột đầu là kiểu thói quen, không phải tuổi hay chức vị.
| Người nhận | Dạng nên chọn | Lượng và đóng gói | Câu nên nói khi trao |
|---|---|---|---|
| Người trẻ, uống trà ở văn phòng | Ô long viên xanh | Nhiều túi nhỏ, mỗi túi một ấm | Mỗi túi pha được nhiều lượt, không cần ấm to |
| Ông bà, bố mẹ quen trà Bắc đậm | Ô long rang | Hộp thiếc hoặc túi kín vừa phải | Vị đậm như trà nhà mình mà ít chát hơn |
| Người sành, có bàn trà riêng | Ô long lá dài hoặc lô viên hạng cao có ghi mùa | Lượng nhỏ, ghi rõ mùa và vùng | Lô này đóng gói mùa nào, pha nhiệt độ ra sao |
| Gia đình đông người hay tiếp khách | Hộp hai loại: viên xanh và rang | Chia ngăn, mỗi ngăn túi kín | Khách thích nhẹ pha loại xanh, thích đậm pha loại rang |
| Người thân ở nước ngoài | Ô long viên xanh hoặc rang | Túi hút chân không, nhãn tên món song ngữ | Ngày đóng gói và cách pha bằng cốc lọc |
Với người gần như không uống trà, ô long vẫn là lựa chọn dễ hơn trà xanh Bắc vì ít chát, nhưng lượng nên rất nhỏ. Một hộp năm sáu túi đủ để người nhận thử, thấy thích thì tự mua thêm; một hộp lớn sẽ nằm trong tủ tới hết hạn.
Nếu biếu đối tác là người có chức vụ trong cơ quan nhà nước, nhớ rằng theo pháp luật về phòng, chống tham nhũng, người có chức vụ bị hạn chế nhận quà; một hộp trà nhỏ dịp Tết nên dừng ở mức xã giao.
Câu hỏi thường gặp
Ô long viên xanh và ô long rang, loại nào hợp biếu Tết hơn?
Tuỳ người nhận. Người trẻ, người thích hương hoa nhẹ hợp ô long viên xanh. Người lớn tuổi, người quen trà Bắc đậm thường thích ô long rang hơn. Nếu không biết, một hộp có cả hai loại túi nhỏ là cách an toàn.
Làm sao biết ô long có bị trộn hương sữa?
Mùi sữa, mùi kẹo bơ ngửi từ xa đã rõ, thơm nồng ở lượt đầu rồi tắt nhanh từ lượt hai lượt ba là dấu hiệu thường gặp. Ô long thường có hương hoa thanh, kín đáo và còn hương qua nhiều lượt pha.
Túi ô long hút chân không bị phồng có dùng được không?
Túi phồng hoặc lỏng thường đã hở, trà có thể đã hút ẩm và nhạt hương. Không nên đưa túi đó vào hộp quà. Nếu là hàng mới mua, hãy liên hệ nơi bán để đổi.
Ô long để được bao lâu trước khi biếu?
Ô long viên xanh đóng kín ngon nhất trong vài tháng đầu, sau đó hương hoa nhạt dần. Ô long rang để lâu hơn được. Từ hôm mua tới hôm trao, giữ túi kín ở nơi khô mát, tránh nắng và mùi lạ.
Người không có ấm nhỏ có pha ô long được không?
Được. Dùng cốc sứ có lưới lọc hoặc bình pha có lõi lọc, cho ít nước mỗi lượt và rót ra hết sau mỗi lượt. Pha bằng bình to ngâm lâu một lần sẽ chát và mất phần hương đẹp của ô long.
Có nên kèm ấm chén khi biếu ô long không?
Nếu người nhận chưa có ấm nhỏ, kèm một ấm sứ hoặc đất nung vừa tay và vài chén nhỏ giúp món quà được dùng ngay. Nếu người nhận đã có bộ ấm chén quen tay, chỉ cần trà tốt và lời hướng dẫn pha.