BieuQua.comBiếu Quà
Vật phẩm trưng bày và đồ để bàn

Đồ gỗ mỹ nghệ để bàn làm quà biếu: chọn loại gỗ, nhận vết nứt, mọt, dầu và mùi

Chọn tượng gỗ nhỏ, khay, hộp, ống bút gỗ làm quà biếu: các loại gỗ hay gặp, kiểm nứt chân chim, lỗ mọt, dầu đánh bóng, mùi gỗ, và giữ gỗ không nứt khi vào phòng lạnh.

A middle-aged craftsman runs his thumb along the grain of a small carved wooden fish on a sawdust-covered workbench, close side angle, face out of frame, golden lamp light

Một món gỗ mỹ nghệ để bàn đáng biếu khi gỗ đã được sấy khô kỹ, không có vết nứt chân chim, không có lỗ mọt, lớp hoàn thiện không phủ dày để che khuyết tật, và mùi gỗ dễ chịu chứ không hắc mùi sơn. Dáng chạm khắc đẹp đến đâu mà gỗ còn ẩm thì chỉ vài tuần ở phòng máy lạnh của người nhận là món quà nứt toác, và đó là điều người tặng không bao giờ được biết.

Bài này dành cho các món gỗ cỡ để bàn: tượng nhỏ, khay trà, hộp đựng, ống bút, kệ điện thoại, đế trưng đá. Bạn sẽ có bảng các loại gỗ hay gặp, cách kiểm hàng tại quầy, cách giữ gỗ từ lúc mua tới lúc trao, hợp ai và câu ghi thiệp. Đồ gỗ thờ và tượng lớn là chuyện khác, không bàn ở đây.

Món gỗ nào hợp làm quà, hợp người nhận nào

Đồ gỗ để bàn có ưu điểm là ấm, dễ dùng và ít kén người. Một khay trà gỗ hợp người hay uống trà; một hộp gỗ có ngăn hợp người hay cất thư từ, đồng hồ, kính; một ống bút và kệ danh thiếp hợp bàn làm việc; một tượng gỗ nhỏ hợp tủ trưng bày. Nếu phân vân, món có công dụng thường được dùng nhiều hơn món chỉ để ngắm.

Nhìn vào người nhận để chọn mức độ chạm khắc. Người lớn tuổi, quen đồ cũ, thường thích món chạm nổi, có hoa văn truyền thống như hoa sen, cây trúc, chim hạc. Người trẻ, làm văn phòng, thường hợp đồ gỗ trơn, đường nét đơn giản, để lộ vân gỗ. Một khay trà chạm kín hoa văn đặt trên bàn kính hiện đại sẽ lạc lõng, ngược lại một hộp gỗ trơn lại khó nổi bật giữa bộ bàn ghế chạm của nhà xưa.

Cũng nên tránh vài kiểu: tượng gỗ hình tôn giáo khi chưa biết người nhận theo đạo nào; tượng có chi tiết quá mảnh như râu rồng, cánh hạc xoè rộng nếu nhà có trẻ nhỏ; đồ gỗ quá thơm cho người nhạy cảm mùi, vì mùi một số loại gỗ rất đậm, đặt trong phòng ngủ có người thấy khó chịu.

Các loại gỗ hay gặp trong đồ để bàn

Tên gỗ trên thị trường thường bị gọi lẫn, và một số loại gỗ quý có quy định riêng về nguồn gốc. Bảng dưới chỉ để bạn biết những gì nên hỏi, không phải để tự giám định.

GỗNhận biết sơ bộMùiTầng giáLưu ý khi biếu
Gỗ hươngMàu nâu đỏ đến vàng nâu, vân đẹpThơm nhẹ, rõ khi mới chàKhá đến caoHỏi rõ nguồn gốc gỗ; mùi hợp đa số người
Gỗ trắcNặng, màu nâu tím đến đen, rất mịnMùi chua nhẹ khi mới cắtCaoNhiều hàng gỗ khác nhuộm sẫm giả trắc; hỏi giấy tờ nguồn gốc
Gỗ gõ đỏ, gỗ cẩmNâu đỏ, vân xoắn, nặngGần như không mùiKháBền, ít nứt nếu sấy kỹ
Gỗ bách xanh, gỗ ngọc amMàu vàng nhạt, nhẹ hơnThơm đậm, mùi hắc dịuKhá đến caoMùi có thể quá đậm với phòng nhỏ
Gỗ xoan, gỗ mít, gỗ thôngNhẹ, màu sángMùi nhẹ hoặc khôngPhổ thôngHợp đồ có công dụng; dễ móp, dễ xước
Gỗ ghép, ván ép dán veneerNhìn cạnh thấy lớp ván, vân lặpMùi keoPhổ thôngKhông nên gọi là gỗ nguyên khối khi biếu

Gỗ quý thuộc danh mục hạn chế khai thác phải có nguồn gốc hợp pháp. Bạn không cần giấy tờ cho một hộp gỗ nhỏ trong tầng phổ thông, nhưng với món giá cao gọi là gỗ trắc, gỗ hương, nên hỏi người bán có hoá đơn và nguồn gốc gỗ không.

Kiểm hàng tại quầy: năm việc trong năm phút

Mang theo đèn pin điện thoại. Kiểm theo đúng thứ tự, vì bước đầu thường đã loại được phần lớn hàng kém:

  1. Soi nứt chân chim: nghiêng món đồ dưới đèn, nhìn hai đầu thớ gỗ và chỗ chạm sâu. Vết nứt nhỏ như sợi tóc tỏa ra ở đầu gỗ là dấu gỗ chưa ổn định, sẽ nứt to hơn khi vào phòng lạnh.
  2. Tìm lỗ mọt: lỗ tròn nhỏ như đầu tăm, có khi kèm bột gỗ mịn quanh đáy. Lật đáy, gõ nhẹ món đồ lên lòng bàn tay; bột rơi ra là có mọt đang hoạt động, bỏ ngay.
  3. Xem lớp hoàn thiện: lớp sơn dày, bóng như nhựa, đặc biệt ở chỗ chạm sâu, có thể đang che khuyết tật hoặc gỗ tạp. Lớp dầu hoặc sáp mỏng để lộ thớ gỗ là cách hoàn thiện đáng tin hơn.
  4. Ngửi: ngửi sát mặt gỗ và trong lòng hộp, ngăn kéo. Mùi gỗ tự nhiên dịu; mùi sơn, mùi keo hắc nghĩa là món đồ vừa làm xong, chưa kịp khô.
  5. Kiểm mối ghép: hộp, khay có nắp và bản lề thì mở đóng vài lần; nắp phải khít, bản lề không lỏng, mộng không hở.

Nếu người bán cho phép, cân thử món đồ. Hai hộp gỗ cùng cỡ mà một cái nhẹ hẳn thường là gỗ khác loại hoặc ván ép, dù vẻ ngoài gần như nhau.

Tiền nằm ở đâu: chạm tay, chạm máy và độ hoàn thiện

Hai món gỗ cùng dáng, cùng cỡ có thể chênh nhau vài lần giá. Ngoài loại gỗ, phần lớn chênh lệch nằm ở cách làm. Đồ chạm máy CNC có đường nét đều tăm tắp, hai món cùng mẫu giống hệt nhau, đáy các rãnh chạm thường có vệt tròn đều của mũi dao. Đồ chạm tay có nét dao dứt khoát nhưng không đều hoàn toàn, chỗ sâu chỗ nông, các chi tiết nhỏ như vảy cá, lông chim có độ sống mà máy khó làm được.

Nhiều xưởng làm kết hợp: máy phá thô, thợ chạm tay phần tinh. Cách này không có gì sai và giúp giá vừa phải; chỉ cần người bán nói đúng. Bạn có thể nhận ra bằng cách so hai món cùng mẫu đặt cạnh nhau: phần khối lớn giống nhau, phần chi tiết nhỏ khác nhau là đồ phá máy, hoàn thiện tay.

Khâu hoàn thiện cũng ăn tiền. Đồ được chà nhám nhiều cấp, đánh dầu nhiều lớp, mỗi lớp chờ khô rồi mới đánh tiếp, sờ vào mịn như da, không gợn. Đồ làm nhanh thường phun một lớp sơn bóng dày, sờ thấy trơn như nhựa, nhìn nghiêng thấy bóng loá. Với quà biếu tầng khá, một món chạm vừa phải nhưng hoàn thiện kỹ thường được quý hơn món chạm kín mà sơn vội.

Ví dụ giả định: anh Bảo muốn biếu bác hàng xóm một tượng cá chép gỗ. Một mẫu chạm máy, vảy đều như in, giá phổ thông; một mẫu phá máy rồi chạm tay phần vây, vảy, giá khá. Anh chọn mẫu thứ hai nhưng nhỏ hơn một cỡ, vì bác vốn là thợ mộc về hưu, nhìn là nhận ra tay nghề.

Vì sao đồ gỗ nứt sau khi biếu, và cách tránh

Gỗ còn ẩm gặp phòng máy lạnh. Đồ gỗ mỹ nghệ bán ở chợ, ở xưởng thường để ngoài không khí ẩm. Khi chuyển vào phòng máy lạnh khô, gỗ co lại nhanh, nứt ở đầu thớ và chỗ chạm sâu. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất.

Cách tránh từ lúc mua: hỏi người bán gỗ đã sấy chưa, xưởng có lò sấy không. Mua về rồi, nếu được, để món đồ trong nhà vài tuần trước khi trao, ở phòng có điều hoà nhưng không đặt ngay dưới luồng gió.

Lớp dầu giúp gỗ ổn định hơn. Đồ gỗ để mộc hoàn toàn dễ hút ẩm, nhả ẩm nhanh. Một lớp dầu hoặc sáp mỏng giúp gỗ ít biến động hơn và cũng dễ lau chùi.

Dặn người nhận một câu. Đặt xa cửa sổ nắng chiều và xa luồng gió điều hoà; lau bằng khăn khô, mỗi năm đánh một lớp sáp mỏng. Câu dặn ngắn này giúp món quà sống lâu hơn nhiều.

Nứt nhỏ không phải hết đường. Nếu sau khi biếu, người nhận báo có vết nứt nhỏ, xưởng gỗ thường trám được bằng mùn gỗ cùng loại trộn keo. Giữ hoá đơn và liên lạc nơi bán để nhờ xử lý.

Hộp, chèn và bảo quản tới lúc trao

Đồ gỗ để bàn nên được trao trong hộp giấy cứng hoặc hộp vải có lót mút. Tránh bọc nilon kín hơi rồi để nhiều tuần, vì hơi ẩm bị nhốt trong túi sẽ làm mốc lớp dầu, nhất là mùa nồm ở miền Bắc. Nếu phải bọc, dùng giấy mềm không in màu, bên ngoài mới là hộp.

Tượng gỗ có chi tiết mảnh cần được chèn ở các điểm nhô ra: sừng, đuôi, tay, cánh. Một miếng mút nhỏ cắt vừa đặt giữa chi tiết mảnh và thành hộp là đủ. Khay, hộp gỗ thì chèn vào bên trong ngăn để nắp không bập bênh khi vận chuyển.

Trong thời gian chờ trao, cất ở chỗ khô, thoáng, không nắng chiếu, không gần bếp. Mùa nồm, bỏ thêm một gói hút ẩm vào hộp, đặt riêng một góc. Trước hôm trao, mở hộp lau qua một lượt bằng khăn khô, kiểm lại vết nứt ở đầu thớ, rồi gắn thiệp.

Câu ghi thiệp mẫu và lỗi hay gặp

Thiệp đi kèm đồ gỗ nên nhắc tới công dụng hoặc chỗ đặt, để người nhận hình dung ngay:

  • "Biếu bác chiếc khay gỗ cho bộ ấm trà buổi sáng. Cháu chúc hai bác có nhiều buổi trà thong thả bên nhau."
  • "Gửi anh hộp gỗ nhỏ để đựng đồng hồ, kính và mấy món lặt vặt trên bàn. Chúc anh năm mới gọn gàng mà thong thả."
  • "Con biếu bố cái ống bút gỗ hương, bố để ở bàn đọc báo. Gỗ thơm nhẹ, con nghĩ bố sẽ thích."
  • Lỗi 1: mua đồ gỗ ở xưởng ven đường, gỗ còn ẩm, mang thẳng vào phòng máy lạnh của người nhận.
  • Lỗi 2: chọn món chạm quá cầu kỳ cho người ở căn hộ hiện đại, món quà không hợp với nội thất.
  • Lỗi 3: gọi gỗ là "trắc", "hương" khi không chắc; người nhận có thể mang đi hỏi thợ và biết sự thật.

Nếu không chắc tên gỗ, cứ ghi trên thiệp bằng lời bạn chắc chắn: gỗ thơm, gỗ đặc, làm thủ công. Thật thà về món quà là một phần của phép lịch sự khi biếu.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao biết đồ gỗ mỹ nghệ đã được sấy kỹ?

Hỏi người bán gỗ sấy bao lâu, xem đầu thớ gỗ có nứt nhỏ không, cầm thấy gỗ khô và nhẹ đều. Đồ gỗ sấy kỹ thường không có mùi ẩm. Nếu được, mua trước vài tuần và để trong phòng máy lạnh theo dõi trước khi trao.

Đồ gỗ để bàn bị mọt sau khi mua có xử lý được không?

Được, nếu phát hiện sớm. Cách thường làm là tách món đồ khỏi các đồ gỗ khác, nhờ xưởng gỗ xử lý chống mọt. Nếu mọt đã ăn sâu vào chỗ chạm, món đồ khó khôi phục. Khi mua, gõ nhẹ xem có bột gỗ rơi ra không.

Gỗ thơm có hợp đặt trong phòng ngủ không?

Tuỳ người. Mùi một số loại gỗ như bách xanh khá đậm, đặt trong phòng ngủ nhỏ có người thấy khó chịu hoặc nhức đầu. Với người nhạy mùi, chọn gỗ ít mùi như gõ đỏ, hoặc dặn đặt ở phòng khách.

Có nên biếu đồ gỗ ván ép dán veneer không?

Có thể, nếu món đồ đẹp, làm kỹ và bạn nói đúng chất liệu. Ván ép dán veneer ổn định, ít cong vênh hơn gỗ nguyên khối chưa sấy kỹ. Điều nên tránh là gọi nó là gỗ nguyên khối hay gỗ quý.

Đồ gỗ mỹ nghệ cần lau chùi thế nào?

Lau bụi bằng khăn khô hoặc chổi lông mềm cho chỗ chạm sâu. Không lau bằng khăn ướt nhiều nước hay chất tẩy rửa. Mỗi năm có thể đánh một lớp sáp hoặc dầu chuyên cho gỗ để giữ màu và hạn chế khô nứt.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138