Hộp quà gửi đi xa cần ba thay đổi so với hộp trao tận tay: chọn món chịu được vài ngày đường không cần lạnh, đặt hộp quà vào một thùng ngoài có lớp chèn riêng, và gửi sớm đủ để quà tới trước dịp mà món vẫn còn hạn dài. Phần lớn hộp gửi xa hỏng không vì người vận chuyển, mà vì một món ướt, một lọ lỏng nắp hay một hộp quà đẹp gửi trần không có thùng ngoài.
Bài này dành cho con cháu ở xa gửi quà về nhà, gửi biếu họ hàng ở tỉnh khác, hoặc gửi cho người thân ở nước ngoài. Phần dưới gồm bảng món chịu đường, các bước đóng hai lớp, cách chống ẩm và ám mùi, chọn ngày gửi, những điều cần lưu ý khi gửi ra nước ngoài và cách dặn người nhận.
Món nào chịu được đường xa, món nào nên để lại
Tiêu chí đơn giản: món phải chịu được vài ngày ở nhiệt độ thường, chịu rung lắc, và không làm hỏng món khác nếu bao bì có sự cố.
| Món | Gửi xa được không | Vì sao | Nếu muốn gửi |
|---|---|---|---|
| Trà búp, trà túi lọc hộp kín | Rất hợp | Nhẹ, khô, để lâu | Bọc thêm túi zip chống ẩm |
| Hạt rang đóng túi kín | Hợp | Khô, không vỡ | Chọn túi có khoá zip, hạn còn dài |
| Mứt khô, bánh quy hộp thiếc | Hợp | Chịu va đập vừa | Đặt giữa thùng, xa thành ngoài |
| Mật ong, nước cốt, chai lọ thuỷ tinh | Hạn chế | Dễ vỡ, dễ rỉ | Bọc riêng, dán nắp, túi zip ngoài cùng |
| Bánh tươi, bánh có nhân ướt | Không nên | Hạn ngắn, dễ mốc khi bí hơi | Đặt mua tại nơi người nhận |
| Trái cây | Không nên với đường dài | Dập, chín nẫu, ám ẩm sang món khác | Gửi riêng loại quả chịu đường, hoặc đặt mua tại chỗ |
| Đồ cần lạnh: giò chả, đồ đông lạnh | Không gửi chung | Cần giữ lạnh suốt đường | Gửi riêng theo dịch vụ giữ lạnh |
Nguyên tắc dễ nhớ: hộp gửi xa chỉ nên chứa món khô và món đóng kín. Món tươi, món cần lạnh thì tách hẳn, hoặc nhờ người thân ở gần mua giúp và bạn chỉ gửi kèm tấm thiệp.
Đóng hai lớp: hộp quà nằm trong thùng ngoài
Hộp quà đẹp là lớp trong, không phải để chịu va đập. Lớp ngoài là một thùng các tông cứng, việc của nó là chịu mọi va chạm trên đường. Làm lần lượt:
- Đóng hộp quà như bình thường, chèn kín, lắc không kêu. Riêng với hộp gửi xa, dán thêm băng dính giấy giữ nắp ở cả bốn cạnh.
- Bọc hộp quà bằng một lớp màng hoặc túi ni lông lớn để chống ẩm, chống bụi, giữ vỏ hộp sạch khi tới tay người nhận.
- Chọn thùng ngoài lớn hơn hộp quà khoảng ba đến năm phân mỗi chiều. Thùng vừa khít quá thì không có chỗ chèn; quá rộng thì hộp quà trượt bên trong.
- Rải lớp chèn đáy thùng bằng giấy vò, xốp hoặc túi khí, đặt hộp quà vào giữa, chèn kín bốn mặt và mặt trên.
- Dán thùng bằng băng dính chữ H: một đường dọc giữa nắp, hai đường ngang ở hai mép. Đáy thùng dán y như vậy.
- Ghi bên ngoài thùng "hàng dễ vỡ, để mặt này lên trên" nếu có chai lọ, kèm tên, địa chỉ rõ ràng. Không ghi bên ngoài rằng đây là quà biếu đắt tiền.
Nếu gửi nhiều hộp cho nhiều nhà cùng tuyến, đóng mỗi hộp một thùng riêng thay vì dồn chung một thùng to. Thùng to dễ bị quăng mạnh, và nếu có sự cố thì hỏng tất cả cùng lúc.
Chống ẩm và chống ám mùi trên đường dài
Thêm gói hút ẩm vào hộp quà. Một vài gói hút ẩm loại dùng cho thực phẩm khô, đặt ở góc hộp, không xé, không đặt sát món để trần. Hộp đi qua vùng mưa ẩm hoặc nằm kho vài ngày vẫn giữ trà, bánh giòn.
Bọc riêng món có mùi. Cà phê, món khô mặn, nấm khô có mùi mạnh, đi trong thùng kín nhiều ngày là ám sang mọi thứ. Mỗi món mùi mạnh bọc hai lớp túi kín, đặt xa trà và bánh.
Không để món ướt cạnh món khô. Một lọ mật ong rỉ chút ít là cả hộp dính. Chai lọ luôn có túi zip riêng bên ngoài, đặt ở đáy hộp để nếu có rỉ thì không chảy xuống món khác.
Tránh để thùng nơi nóng trước khi gửi. Thùng để trong cốp xe nắng hay cạnh cửa sổ vài giờ, sô cô la chảy, mứt chảy nước đường. Gửi càng sớm sau khi đóng càng tốt.
Kiểm lại nắp trước khi niêm thùng. Vặn lại tất cả nắp lọ, ấn lại khoá túi zip một lần cuối. Chỉ mất một phút mà tránh được sự cố phổ biến nhất của quà gửi xa.
Chọn ngày gửi và ngày tới
Dịp Tết, dịch vụ vận chuyển dồn hàng mạnh trong khoảng mười ngày cuối năm, đường đi có thể chậm hơn bình thường vài ngày. Gửi sớm hơn thường lệ là cách chắc nhất, nhất là với các tuyến ra đảo, lên vùng núi. Với hàng khô, gửi sớm hai ba tuần trước Tết hoàn toàn ổn, miễn là hạn dùng còn dài.
Hạn dùng nên tính từ ngày tới tay người nhận chứ không phải ngày gửi. Một hộp mứt còn hạn ba tuần lúc gửi, đi đường một tuần, tới nơi chỉ còn hai tuần, và người nhận lại mở sau Tết. Chọn món còn hạn ít nhất vài tháng là an toàn.
Hỏi người nhận ngày nào có người ở nhà. Hộp quà để trước cửa cả ngày, hoặc phải hoàn lại vì không có người nhận, là chuyện hay gặp với ông bà đi vắng hay đi lễ. Báo trước ngày dự kiến tới, và nhờ người thân ở gần nhận giúp nếu cần.
Ví dụ giả định: chị Thảo ở thành phố gửi quà Tết về cho bố mẹ ở miền núi. Năm trước gửi hai mươi lăm tháng Chạp, hàng tới mồng hai, bánh trong hộp đã ỉu. Năm nay chị gửi từ mười tháng Chạp, chỉ toàn món khô, nhắn trước cho em trai ở gần nhận giúp. Hộp tới nguyên vẹn, kịp bày bàn thờ ngày cúng ông Công ông Táo.
Gửi quà biếu ra nước ngoài: những điều cần kiểm trước
Gửi cho người thân ở nước ngoài phức tạp hơn nhiều vì mỗi nước có quy định riêng về thực phẩm nhập vào. Bài không thể liệt kê quy định từng nước, chỉ nêu những nhóm món hay gặp vấn đề để bạn kiểm trước:
- Thịt và sản phẩm từ thịt như lạp xưởng, ruốc, khô bò thường bị nhiều nước hạn chế hoặc cấm, kể cả khi đóng gói hút chân không.
- Hạt tươi, hạt giống, trái cây tươi, cây cỏ thường bị kiểm soát vì lý do kiểm dịch thực vật.
- Đồ uống có cồn có giới hạn số lượng và có thể chịu thuế; một số dịch vụ vận chuyển không nhận.
- Chất lỏng, mật ong có thể bị hạn chế với một số tuyến hoặc dịch vụ.
- Món hợp gửi hơn: trà khô đóng kín, cà phê rang đóng gói có nhãn, bánh kẹo đóng gói công nghiệp có thành phần ghi rõ.
Trước khi gửi, hỏi người nhận hoặc dịch vụ vận chuyển về quy định của nước đến, giữ nguyên bao bì gốc có nhãn thành phần, và khai đúng hàng hoá. Món bị giữ lại ở hải quan không chỉ mất quà mà còn có thể gây phiền cho người nhận.
Gửi cho nhiều nhà cùng lúc: một bảng theo dõi nhỏ
Con cháu ở xa thường gửi một lượt cho cả nội, ngoại, vài nhà họ hàng. Khi có từ ba hộp trở lên, một bảng theo dõi đơn giản trên giấy hoặc trong điện thoại giúp không gửi nhầm, không sót nhà nào. Mỗi nhà một dòng, gồm:
- Tên người nhận và người nhận thay: ghi cả tên người thân ở gần có thể nhận giúp khi nhà vắng.
- Món trong hộp: ghi tắt, nhất là khi các hộp khác nhau một hai món theo khẩu vị từng nhà.
- Ngày gửi và mã vận đơn: để tra cứu khi hàng chậm, khỏi phải lục lại tin nhắn.
- Ngày dự kiến tới và một ô đánh dấu khi người nhận báo đã nhận.
- Ghi chú: hộp có chai lọ, hộp có món cần dùng trước, nhà có người kiêng gì.
Đánh số hộp trùng với số dòng trong bảng, ghi số ở đáy hộp quà và góc tờ danh sách món bên trong. Khi đóng năm sáu hộp gần giống nhau trên cùng một sàn nhà, chỉ cần một lần đặt nhầm thùng là nhà kiêng ngọt nhận hộp toàn mứt. Số nhỏ ở đáy hộp là cách rẻ nhất để tránh chuyện đó, và năm sau bạn có sẵn bảng để biết nhà nào đã nhận món gì, khỏi biếu trùng.
Báo trước, dặn người nhận và lời thiệp từ xa
Gửi xong, nhắn cho người nhận danh sách món và ảnh chụp hộp trước khi niêm. Khi nhận, họ đối chiếu được; nếu có món vỡ hay thiếu, cả hai cùng biết ngay. Với hộp có món giá trị, dặn người nhận quay video lúc mở thùng, để có căn cứ làm việc với bên vận chuyển nếu hàng hỏng.
Với bố mẹ, ông bà lớn tuổi, gọi điện hướng dẫn mở thùng: cắt băng dính nhẹ tay vì bên trong còn hộp quà, lấy hộp quà ra rồi mới mở nắp, món nào cần dùng trước thì để riêng. Một cuộc gọi như vậy cũng là lúc người ở xa được nghe giọng nhau, đôi khi còn quý hơn món quà.
Thiệp trong hộp gửi xa thường được đọc khi bạn không có mặt, nên viết như đang nói chuyện. Mẫu cho bố mẹ: "Năm nay con chưa về được, con gửi bố mẹ trà, mứt và mấy món khô bố mẹ hay dùng. Hộp nào dán giấy đỏ thì bố mẹ dùng trước. Tết con gọi về, cả nhà mình ăn Tết qua điện thoại nhé."
Mẫu cho họ hàng ở xa: "Gia đình cháu ở xa không về thăm được, xin gửi chút quà Tết để cô chú và các em có thêm chén trà ngày xuân. Chúc cả nhà năm mới bình an, mạnh khoẻ."
Câu hỏi thường gặp
Gửi quà Tết về quê nên gửi trước mấy ngày?
Với hàng khô, nên gửi sớm hơn ngày thường, khoảng hai đến ba tuần trước Tết, vì cuối năm hàng dồn dễ chậm. Tuyến xa, ra đảo hay vùng núi càng nên gửi sớm, và chọn món còn hạn dùng dài.
Có nên gửi giỏ mây đựng quà qua đường xe không?
Giỏ mây không có nắp, không chịu được chồng hàng nên dễ bẹp, rơi món. Nếu muốn gửi, đặt giỏ vào thùng các tông cứng có chèn quanh và bọc màng phía trên giỏ. Tốt hơn là gửi hộp cứng có nắp.
Gửi mật ong, chai rượu đi xa làm sao để không vỡ?
Bọc từng chai lọ bằng giấy hoặc xốp, dán băng chéo qua nắp, cho vào túi zip riêng, đặt đứng ở đáy hộp có vách ngăn, rồi đặt hộp vào thùng ngoài có chèn. Ghi hàng dễ vỡ bên ngoài thùng.
Có nên gửi bánh tươi, trái cây trong hộp quà gửi xa không?
Không nên với quãng đường nhiều ngày. Bánh tươi dễ mốc khi bí hơi, trái cây dập và làm ẩm món khác. Nên nhờ người thân ở gần mua giúp tại chỗ, bạn chỉ gửi món khô kèm thiệp.
Gửi quà biếu ra nước ngoài cần lưu ý gì?
Mỗi nước có quy định riêng, thường hạn chế thịt, hạt tươi, trái cây, đồ uống có cồn và chất lỏng. Hỏi trước người nhận hoặc bên vận chuyển, giữ nguyên bao bì có nhãn thành phần và khai đúng hàng hoá.
Làm sao biết quà gửi xa tới nơi còn nguyên vẹn?
Chụp ảnh hộp và danh sách món trước khi niêm thùng, nhắn cho người nhận, dặn họ quay video khi mở thùng. Nếu có món hỏng, hai bên đối chiếu được ngay và có căn cứ làm việc với bên vận chuyển.