Giỏ quà cho gia đình đông người cần hai lớp: một nhóm món dùng chung lượng đủ lớn cho cả nhà trong mấy ngày Tết, và vài món nhỏ dành riêng cho từng nhóm như ông bà, trẻ con, khách đến chơi. Giỏ chỉ có món "sang" mà lượng ít thì vài người dùng là hết, phần đông con cháu không biết có quà; giỏ chỉ có lượng lớn mà không món riêng thì không ai thấy mình được nghĩ tới.
Bài này giúp bạn tính lượng theo số người và số ngày, chọn món chia được, quyết định giữa một giỏ lớn và nhiều hộp nhỏ, và tránh cảnh anh chị em so bì khi cùng biếu một nhà. Có kèm mẫu giỏ và lời thiệp.
Món chung và món riêng: hai lớp của một giỏ đông người
Lớp món chung là thứ cả nhà dùng mỗi ngày trong dịp Tết: trà để pha ấm tiếp khách, một hộp bánh lớn để bày đĩa, hạt để đãi khách, cà phê cho người trẻ. Lớp này cần lượng, cần dễ chia, và không cần cầu kỳ về bao bì. Một túi lớn hạt dưa đóng gói tốt có ích hơn ba hộp hạt nhỏ đẹp nhưng nửa buổi chiều đã hết.
Lớp món riêng là chỗ giỏ thể hiện sự chu đáo. Một hũ mứt ít ngọt ghi tên "cho ông bà", vài hộp sữa hạt nhỏ hoặc bánh cho trẻ con, một món nhỏ cho người đang mang thai trong nhà nếu bạn biết. Món riêng không cần lớn, nhưng phải đúng người, và nên ghi rõ trên giỏ hoặc trong thiệp.
Tỷ lệ thường hợp là khoảng hai phần ba giỏ là món chung, một phần ba là món riêng. Với đại gia đình mà các nhánh sống riêng nhưng tụ về nhà ông bà dịp Tết, lớp chung nên nghiêng về đồ tiếp khách, vì khách đến nhà ông bà rất đông.
Nếu ngân sách có hạn, giữ lớp món riêng và giảm lớp món chung, chứ không làm ngược lại. Con cháu nhớ món riêng có tên mình lâu hơn nhớ cái giỏ to.
Ghi tên lên món riêng bằng một mảnh giấy nhỏ hoặc một sợi dây màu khác buộc quanh. Không cần cầu kỳ, chỉ cần đủ để ai mở giỏ cũng biết món nào dành cho ai, khỏi phải hỏi.
Nhóm người trong nhà và món hợp từng nhóm
Bảng dưới gợi ý món theo nhóm người hay có trong nhà ba thế hệ. Bạn chọn từ mỗi hàng một món, rồi cộng thêm phần món chung.
| Nhóm | Món hợp | Cách đóng gói |
|---|---|---|
| Ông bà | Trà sen, mứt ít ngọt, hạt sen sấy, bánh mềm | Hũ, lọ nhỏ dễ mở, dán giấy ghi "ông bà" |
| Bố mẹ, cô chú | Trà búp ngon, cà phê, hạt chọn lọc, đặc sản quê | Hộp thiếc hoặc túi zip lớn, cất được lâu |
| Người trẻ, sinh viên | Cà phê gói, sô cô la đen, hạt mix, trà túi lọc | Gói nhỏ chia sẵn, mang đi được |
| Trẻ nhỏ | Bánh quy, kẹo mềm, sữa hạt hộp nhỏ, trái cây sấy không đường | Hộp chia ngăn, gói riêng từng phần |
| Khách đến nhà | Hạt dưa, hạt bí, mứt gừng, bánh để bày đĩa | Túi lớn hoặc hộp to, đổ ra khay được |
Với trẻ nhỏ, tránh kẹo cứng, hạt nguyên dễ hóc cho bé dưới năm tuổi; đọc kỹ thành phần nếu nhà có bé dị ứng. Đây là lưu ý chung, gia đình mỗi nhà sẽ biết rõ hơn.
Nếu trong nhà có người kiêng ngọt, người ăn chay, hãy thêm một món riêng cho họ, dù nhỏ. Người đang kiêng thường là người ngồi nhìn cả nhà ăn, một món dành riêng cho họ được nhớ rất lâu.
Tính lượng theo số người và số ngày
Lượng là chỗ giỏ đông người hay hụt nhất. Một cách ước đơn giản, làm trên giấy trong năm phút:
- Đếm người có mặt thường xuyên trong những ngày Tết ở nhà nhận quà, không tính khách. Ví dụ nhà ông bà có mười hai người tụ về.
- Ước số ngày dùng: thường từ mồng một đến mồng bốn, khoảng bốn ngày cao điểm.
- Chọn món chung chính và ước lượng mỗi ngày dùng. Trà: mỗi ngày vài ấm cho cả nhà và khách; một hộp trà cỡ vừa đủ cho chừng một tuần với nhà đông người. Hạt để bày khách: mỗi ngày một hai đĩa.
- Nhân lên, rồi trừ đi phần nhà đã có. Nếu biết nhà đã mua hạt dưa, bạn bớt hạt, tăng trà hoặc bánh.
- Cộng thêm món riêng theo số người trong từng nhóm: hai ông bà, năm cháu nhỏ, và một hai món cho nhóm bố mẹ.
Con số không cần chính xác, mục tiêu là tránh hai cực: giỏ hết ngay chiều mồng một, hoặc giỏ đầy tới rằm. Khi phân vân, mua món chung theo gói nhỏ nhiều túi thay vì một gói rất lớn, để nhà người nhận mở dần, phần chưa mở vẫn giữ được lâu.
Chọn món chia được thay vì món nguyên khối
Hộp bánh có gói lẻ bên trong. Một hộp bánh quy chia gói nhỏ dùng được nhiều ngày, mỗi lần mở một gói, phần còn lại vẫn giòn. Bánh để rời trong hộp lớn mở ra là phải ăn nhanh.
Trà túi lọc ngon cạnh trà búp. Người già pha ấm trà búp, người trẻ cầm túi trà pha cốc. Cùng một nhóm món mà hai kiểu dùng, nhà đông người ai cũng có phần.
Hạt đóng nhiều túi zip vừa. Thay vì một túi hạt rất to, chọn ba bốn túi vừa. Một túi mở bày khách, các túi khác còn nguyên, chia cho các nhánh mang về.
Kẹo, sô cô la đóng hộp chia ngăn. Trẻ con trong nhà đông sẽ chia nhau, hộp chia ngăn giúp chia đều, đỡ tranh giành, người lớn cũng dễ quản lượng.
Tránh món chỉ có một phần. Một chai vang, một lọ yến, một bộ ấm chén đẹp trong giỏ cho mười mấy người là món chỉ một người dùng. Nếu muốn có món đặc biệt, dành nó cho ông bà và ghi rõ để không ai ngại.
Món để dành sau Tết. Thêm một món khô để lâu như trà, nấm, hạt sen đóng gói kín. Khi khách vãn, con cháu về hết, ông bà vẫn còn thứ để dùng tới tận tháng hai, tháng ba, và nhớ tới người biếu thêm một lần nữa.
Một giỏ lớn hay nhiều hộp nhỏ
Một giỏ lớn hợp khi bạn biếu vào nhà ông bà, nơi cả đại gia đình tụ về, và món chủ yếu để dùng chung ngay tại đó. Giỏ lớn trông đầy đặn khi đặt giữa nhà, tiện bày và tiện mời khách. Điểm trừ là nặng, khó cất, và các nhánh gia đình khó chia mang về.
Nhiều hộp nhỏ hợp khi các nhánh sống riêng, chỉ ghé qua nhà ông bà rồi về. Bạn chuẩn bị một hộp cho ông bà, mỗi nhánh một hộp nhỏ giống nhau. Cách này tốn công đóng hơn, nhưng mỗi nhà có quà mang về, không ai phải chia chác.
Cách lai là phổ biến nhất: một giỏ vừa đặt ở nhà ông bà với món chung và món riêng cho ông bà, kèm vài túi nhỏ giống hệt nhau cho các cháu. Túi cho các cháu thường chỉ hai ba món nhỏ, nhưng là thứ trẻ con nhớ nhất.
Ví dụ giả định: anh Đức là con trưởng, biếu nhà nội có ba nhánh con cháu. Năm trước anh mang một giỏ thật to, đến chiều mồng hai đã thấy các cô chú ngại không biết lấy gì về. Năm nay anh làm một giỏ vừa cho ông bà và ba túi giấy kraft giống nhau, mỗi túi có trà, hạt và một hộp bánh cho trẻ. Cả nhà vui, không ai phải đắn đo.
Mẫu giỏ cho nhà ba thế hệ khoảng mười người
Mẫu dưới đây giả định nhà ông bà có hai ông bà, ba nhà con và năm cháu, tụ về trong bốn ngày Tết. Thay món bằng thứ tương đương hợp với nhà bạn.
- Món chung để tiếp khách: hai hộp trà búp cỡ vừa, một để pha ngay, một để dành; một túi lớn hạt dưa hoặc hạt bí đóng gói tốt; hai hộp bánh quy chia gói lẻ; một hộp mứt gừng to để bày đĩa.
- Món chung cho bữa cơm: một túi nấm hương khô, một gói lạp xưởng hút chân không có nhãn rõ. Mấy ngày Tết bếp nhà ông bà nấu liên tục, món dùng được trong bữa cơm luôn hết nhanh.
- Món riêng ông bà: một hũ mứt sen ít ngọt, một hộp trà sen nhỏ, dán giấy ghi "biếu ông bà".
- Món riêng các cháu: năm túi nhỏ giống nhau, mỗi túi một hộp bánh nhỏ, một hộp sữa hạt, vài viên kẹo mềm.
- Đóng gói: một giỏ tre vừa chứa món chung và món ông bà, năm túi giấy kraft cho các cháu xếp cạnh. Cả bộ hai người xách được trong một chuyến.
Mẫu này có khoảng mười món chung và riêng, nhưng không món nào là món độn: món nào cũng có người dùng và có lúc dùng. Đó là thước đo đúng cho giỏ quà nhà đông người, hơn là đếm số món hay nhìn độ to của giỏ.
Tránh so bì khi nhiều người cùng biếu một nhà
Nhà đông con cháu thường nhận nhiều giỏ cùng lúc, và quà dễ thành chuyện so sánh. Vài cách giữ êm:
- Anh chị em ruột bàn trước với nhau ai biếu món gì, để giỏ không trùng món và không chênh tầng quá rõ.
- Nếu thu nhập các nhà khác nhau nhiều, cân nhắc góp chung một giỏ lớn đứng tên "các con các cháu" thay vì mỗi nhà một giỏ.
- Không đặt giỏ của mình cạnh giỏ người khác để "khoe"; trao vào tay ông bà rồi để ông bà sắp xếp.
- Với quà cho các cháu, giữ mọi túi giống hệt nhau, kể cả màu túi. Trẻ con nhận ra chênh lệch rất nhanh.
- Tránh đưa món quá đắt vào giỏ chung; món đặc biệt nếu có thì biếu riêng ông bà, vào lúc khác.
Mẫu thiệp cho giỏ góp chung: "Các con các cháu kính biếu ông bà chút quà Tết, mong ông bà vui khoẻ, năm nào cũng ngồi đủ mâm với con cháu." Mẫu cho túi nhỏ của các cháu: "Quà Tết của bác cho cháu, chúc cháu học ngoan, lớn nhanh."
Câu hỏi thường gặp
Giỏ quà cho gia đình đông người nên có bao nhiêu món?
Thường năm đến bảy món, trong đó khoảng hai phần ba là món dùng chung lượng lớn như trà, hạt, bánh, phần còn lại là món riêng cho ông bà, trẻ nhỏ. Quan trọng hơn số món là lượng đủ dùng trong mấy ngày Tết.
Nên biếu một giỏ to hay chia nhiều túi nhỏ cho nhà đông con cháu?
Nếu cả nhà tụ về một chỗ và dùng chung tại đó, một giỏ vừa là hợp. Nếu các nhánh sống riêng, chia thành một giỏ cho ông bà và nhiều túi nhỏ giống nhau giúp mỗi nhà có quà mang về.
Giỏ quà Tết có trẻ nhỏ nên chọn món gì?
Bánh quy chia gói, kẹo mềm, sữa hạt hộp nhỏ, trái cây sấy không đường thường hợp. Tránh kẹo cứng và hạt nguyên cho bé nhỏ vì dễ hóc, và đọc thành phần nếu trong nhà có bé dị ứng.
Làm sao để giỏ quà không bị hết ngay ngày đầu?
Chọn món đóng nhiều gói nhỏ thay vì một gói lớn, để nhà người nhận mở dần. Ước lượng theo số người có mặt và số ngày dùng, và hỏi trước xem nhà đã có món gì để bổ sung đúng chỗ thiếu.
Anh chị em có nên góp chung một giỏ biếu bố mẹ không?
Nên cân nhắc khi thu nhập các nhà chênh lệch, hoặc khi muốn tránh trùng món. Giỏ góp chung đứng tên các con các cháu vừa đủ đầy, vừa không tạo cảnh so sánh giữa các nhà trước mặt bố mẹ.