BieuQua.comBiếu Quà
Đặc sản mặn biếu xa

Biếu lạp xưởng ngày Tết: loại tươi hay khô, bao nhiêu cây một hộp và dặn cất ra sao

Chọn lạp xưởng tươi hay khô theo đường đi và tủ lạnh nhà người nhận, nhận hàng phẩm màu, ôi dầu, tính số cây một hộp, xếp hộp và câu dặn cất kèm thiệp.

Overhead still life of glossy red cured sausages tied in pairs with red string lying in an unmarked tin box on a dark wooden table, warm lamp light

Biếu lạp xưởng thì chọn loại khô khi phải gửi xa hoặc người nhận ít chỗ trong tủ lạnh, chọn loại tươi khi tự tay mang tới trong một hai ngày và nhà người nhận dùng nhanh; một hộp quà gọn thường là nửa ký đến một ký, xếp thành cặp buộc dây. Màu đỏ hồng tự nhiên, đậm nhạt không đều, mỡ trắng trong và mùi rượu thơm nhẹ là những dấu hiệu nhìn được ngay tại quầy.

Lạp xưởng gắn với mâm cơm Tết ở nhiều nhà, nhất là phía Nam, nên đây là món biếu vừa có ý vừa dùng được. Nhưng lạp xưởng cũng là món dễ hỏng âm thầm: ôi dầu, mốc trong lớp vỏ, chua vì để ngoài quá lâu. Phần dưới giúp bạn chọn đúng loại theo đường đi, nhận hàng kém, tính lượng, xếp hộp và viết vài dòng dặn cất để người nhận không phải đoán.

Lạp xưởng tươi và lạp xưởng khô khác nhau ở đâu khi làm quà

Hai loại này khác nhau ở độ ẩm, nên khác hẳn ở chuyện đi đường và cất trữ. Đặt cạnh nhau sẽ thấy:

Tiêu chíLạp xưởng tươiLạp xưởng khô
Độ ẩm, cảm giác cầmCòn mềm, ấn thấy đàn hồi, vỏ hơi ướtCứng, nhăn vỏ, cầm khô tay
Vị khi ănMềm, ngọt, nhiều nước, thơm rượuDai, đậm, thơm mùi phơi
Cất ở nhà người nhậnPhải ngăn mát, muốn lâu thì ngăn đáNơi thoáng mát vài tuần, ngăn mát lâu hơn
Đi đườngCần túi giữ nhiệt và đá gel nếu quá nửa ngàyĐể nơi râm là được, tránh nắng nóng
Hợp người nhậnỞ gần, tủ lạnh rộng, nhà đông người ăn ngay trong TếtỞ xa, nhà ít người, muốn để dành dùng dần

Nhiều người bán gọi lạp xưởng tươi là loại "mềm", lạp xưởng khô là loại "phơi kỹ". Nếu không chắc, hãy hỏi thẳng: để ngoài được mấy ngày. Câu trả lời sẽ cho bạn biết đó là loại nào. Một điều nên nhớ: hai loại đều là thịt đã ướp và có dùng muối diêm theo mức cho phép, không phải đồ ăn liền, đều phải chiên, nướng hoặc hấp chín trước khi ăn.

Nhận lạp xưởng kém ngay tại quầy

Màu đỏ chói, đều như sơn. Lạp xưởng làm đúng cách có màu đỏ hồng đến đỏ nâu, phần nạc và mỡ phân biệt rõ, đậm nhạt khác nhau giữa các cây. Màu đỏ tươi tăm tắp, nhuộm cả vào phần mỡ, thường là do thêm phẩm màu nhiều.

Mỡ vàng, dầu đọng. Mỡ trong lạp xưởng mới phải trắng trong hoặc trắng ngà. Mỡ ngả vàng, bề mặt rịn dầu, chạm vào dính nhờn là hàng để lâu đã bắt đầu ôi, ăn sẽ có mùi khét dầu.

Đốm trắng xanh trên vỏ. Mốc thường mọc ở chỗ hai cây chạm nhau hoặc chỗ buộc dây. Thấy đốm trắng lông tơ, xanh hay đen là bỏ, không lau rồi bán tiếp hay biếu.

Mùi chua. Lạp xưởng tốt thơm mùi rượu, đường và tiêu. Mùi chua, ôi là đã hỏng. Với hàng hút chân không, ấn túi thấy phồng hơi hoặc có nước đục đọng trong túi là dấu hiệu nên tránh.

Vỏ và độ đặc. Vỏ ruột mỏng, bám sát nhân, không bọng khí. Bẻ hoặc cắt thử một cây nếu được: nhân chặt, hạt mỡ và nạc phân bố đều, không lổn nhổn bột trắng.

Bao nhiêu cây một hộp là vừa

Lạp xưởng thường bán theo ký, mỗi ký từ khoảng mười hai đến hai mươi cây tuỳ cỡ. Một hộp nửa ký đủ cho nhà hai ba người ăn vài bữa trong Tết, một ký hợp nhà đông con cháu về tụ họp. Biếu hơn một ký cho một nhà ít khi cần thiết, trừ khi bạn biết chắc người nhận rất thích và có chỗ cất.

Với lạp xưởng tươi, đừng biếu quá nhiều cho nhà ít người, vì phần ăn không kịp phải cất ngăn đá, rã đông lại mất ngon và chiếm chỗ đúng lúc tủ đông đang chật đồ Tết. Ví dụ giả định: chị Hạnh biếu bố mẹ chồng hai ký lạp xưởng tươi, đến mồng năm vẫn còn hơn một ký, cuối cùng phải chia lại cho hàng xóm. Nửa ký lạp xưởng tươi cộng nửa ký lạp xưởng khô sẽ hợp hơn: ăn loại tươi trong mấy ngày Tết, loại khô để dành.

Khi biếu nhiều nhà một lúc, mua cùng một mẻ và chia đều theo số cây chứ không chỉ theo cân, để các hộp trông giống nhau. Nếu có nhà người nhận ăn kiêng mỡ, đặt riêng loại nạc nhiều, hoặc chọn lạp xưởng gà, lạp xưởng tôm. Những loại này nhẹ hơn nhưng thường để được ít ngày hơn lạp xưởng heo khô, nên cũng cần dặn cất lạnh.

Heo, gà, tôm hay cá: chọn vị lạp xưởng nào để biếu

Lạp xưởng heo truyền thống. Dễ biếu nhất vì quen vị với đa số gia đình, có cả loại tươi và khô, nhiều tỷ lệ nạc mỡ để chọn. Nếu người nhận là người lớn tuổi quen mâm Tết kiểu cũ, đây là lựa chọn an toàn. Hỏi người bán tỷ lệ nạc mỡ, thường từ bảy nạc ba mỡ đến tám nạc hai mỡ; nhà kiêng mỡ thì chọn loại nạc nhiều hơn, chấp nhận vị khô hơn một chút.

Lạp xưởng gà. Nhẹ vị, ít mỡ hơn, hợp nhà có người không ăn thịt heo hoặc thích món thanh. Nhược điểm là để được ít ngày hơn, phải cất lạnh, và giá thường cao hơn lạp xưởng heo cùng tầng.

Lạp xưởng tôm, lạp xưởng cá. Có vị ngọt của hải sản, lạ miệng, hợp người thích thử món mới. Đây là loại nên mua ở nơi làm rõ ràng vì phần nhân có thể pha bột nhiều; cắt thử thấy nhân mịn quá, ít thớ thịt là dấu hiệu nhiều bột. Không biếu cho nhà có người dị ứng hải sản.

Lạp xưởng có thêm vị. Một số nơi làm lạp xưởng có tiêu đen, có ớt, có mắc khén. Lạ thì lạ nhưng không phải ai cũng hợp, nhất là người lớn tuổi ăn cay kém. Biếu loại này nên kèm một cặp vị truyền thống để người nhận có lựa chọn.

Xếp hộp và gói cho đẹp mà vẫn giữ được

Lạp xưởng có dầu, nên cách gói đẹp nhất là cách gói không để dầu thấm ra hộp. Thứ tự gợi ý:

  1. Để lạp xưởng thành từng cặp còn buộc dây, không cắt rời từng cây. Cặp buộc dây đỏ là hình ảnh quen của mâm Tết, người nhận nhìn là biết.
  2. Ép chân không từng phần nửa ký. Lạp xưởng tươi càng nên ép, vì túi kín hạn chế không khí và giữ màu lâu hơn.
  3. Lót đáy hộp bằng giấy nến hoặc giấy chống dầu, đặt các túi nằm thẳng, xếp so le để hộp phẳng.
  4. Chèn khe bằng giấy vò, đậy nắp, buộc dây hoặc lạt bên ngoài. Không dán nơ to lên nắp vì dễ bẹp khi xếp chồng.
  5. Gài tấm thiệp nhỏ ghi loại tươi hay khô, ngày mua và cách cất ngay dưới nắp hộp.

Hộp thiếc trơn, hộp giấy kraft hoặc hộp gỗ mộc đều hợp. Tránh giỏ mây hở mà để lạp xưởng không túi: trông đẹp lúc trao nhưng đi đường bụi bám, kiến bò, và dầu thấm vào lớp lót. Nếu biếu chung trong giỏ Tết nhiều món, đặt hộp lạp xưởng ở dưới cùng, cách xa trà và bánh.

Dặn cất theo ngày cho người nhận

Một tờ giấy nhỏ ghi rõ cách cất giúp người nhận dùng món quà trọn vẹn. Bạn có thể chép các dòng sau và sửa theo loại đã mua:

  • Lạp xưởng tươi: cất ngăn mát ngay khi nhận, dùng trong khoảng một đến hai tuần. Muốn để lâu hơn thì cho ngăn đá, khi dùng chuyển xuống ngăn mát rã từ tối hôm trước.
  • Lạp xưởng khô: để nơi khô ráo, thoáng mát, tránh bếp và cửa sổ nắng; trời nồm ẩm thì chuyển vào ngăn mát. Túi đã mở nên dùng trong vài tuần.
  • Khi chế biến: chiên lửa nhỏ với chút nước cho lạp xưởng chín đều mà không cháy vỏ, hoặc hấp chín rồi áp chảo. Không ăn sống.
  • Khi thấy lạ: mùi chua, nhớt bề mặt, mốc, mỡ ngả vàng có mùi khét là không dùng nữa.

Lạp xưởng là món mặn, nhiều mỡ và có muối diêm. Nhà có người đang điều trị bệnh tim mạch, thận, gan, người đang ăn kiêng theo dặn dò của bác sĩ, hoặc phụ nữ có thai muốn dùng nhiều đồ chế biến sẵn thì nên hỏi bác sĩ. Biếu những nhà ấy, một hộp nhỏ cho đủ vị Tết là vừa, kèm món khác thanh hơn.

Câu ghi thiệp và lời khi trao

Lạp xưởng là món quà đời thường, lời đi kèm nên ấm và cụ thể. Gửi bố mẹ: "Con biếu bố mẹ hộp lạp xưởng khô, con dặn người ta làm ít mỡ để mẹ chiên ăn với cơm nóng mấy ngày Tết." Gửi họ hàng ở xa: "Cháu gửi cô chú ít lạp xưởng nhà làm, cô chú cất ngăn mát, dịp nào cả nhà về đông thì lấy ra chiên." Gửi đồng nghiệp lớn tuổi: "Chút quà Tết của gia đình em, anh chị dùng lúc rảnh, chúc nhà mình năm mới ấm êm."

Khi trao tận tay, nói rõ loại tươi hay khô ngay từ đầu. Nhiều người nhận được hộp lạp xưởng tươi tưởng là loại khô, để luôn trên bàn thờ hay tủ kính mấy ngày Tết, đến khi mở ra thì đã chua. Một câu dặn đơn giản "loại này phải cất tủ lạnh ạ" cứu được cả món quà.

Một lỗi nữa là để hộp lạp xưởng trong cốp xe máy hay cốp ô tô phơi nắng cả buổi khi đi chúc Tết nhiều nhà. Lạp xưởng tươi gặp nóng vài giờ là bắt đầu rịn dầu. Lỗi hay gặp còn có việc biếu lạp xưởng cho nhà ăn chay, nhà kiêng thịt heo, hoặc người vừa nhắc là đang giảm mỡ. Nếu chưa rõ, hỏi người nhà của họ một câu trước. Món quà hợp người nhận luôn quý hơn món quà to.

Cuối cùng, nếu biếu đối tác hoặc người không thân, hãy chọn hộp kín có nắp thay vì giỏ hở, ghi rõ ngày sản xuất, hạn dùng và nơi làm trên tấm thiệp hoặc nhãn nhỏ dán đáy hộp. Người nhận không quen bạn sẽ yên tâm hơn khi biết rõ món ăn mình đang cầm có nguồn gốc rõ ràng.

Câu hỏi thường gặp

Lạp xưởng tươi để ngoài được bao lâu?

Lạp xưởng tươi còn ẩm nên không nên để ngoài lâu, nhất là khi trời nóng. Khi nhận nên cất ngay ngăn mát và dùng trong khoảng một đến hai tuần, muốn giữ lâu hơn thì cho ngăn đá.

Biếu lạp xưởng đi xa nên chọn loại nào?

Đi xa hai ngày trở lên hoặc gửi xe thì lạp xưởng khô an toàn hơn vì ít nước, không cần lạnh suốt đường. Nếu muốn gửi loại tươi, phải ép chân không, cấp đông trước và đi kèm thùng xốp với đá gel.

Làm sao biết lạp xưởng có nhiều phẩm màu?

Lạp xưởng nhiều phẩm màu thường đỏ chói, đều tăm tắp và nhuộm cả vào phần mỡ. Hàng làm đúng cách có màu đỏ hồng đến đỏ nâu, mỡ trắng trong, đậm nhạt khác nhau giữa các cây, chiên lên không ra màu đỏ loang.

Lạp xưởng có đốm trắng trên vỏ có ăn được không?

Đốm trắng lông tơ, xanh hoặc đen là mốc, không nên ăn và càng không nên biếu. Lau đi không làm hết mốc vì sợi mốc có thể đã ăn vào trong. Hạt muối trắng khô, phẳng thì khác, nhưng nếu không chắc thì nên bỏ.

Một hộp lạp xưởng biếu Tết nên nặng bao nhiêu?

Nửa ký đến một ký là vừa với đa số gia đình. Nhà ít người nên biếu nửa ký, hoặc chia nửa loại tươi nửa loại khô. Biếu nhiều hơn dễ thành dư, phải cất ngăn đá chiếm chỗ đồ Tết khác.

Người lớn tuổi có nên nhận quà lạp xưởng không?

Được nếu họ vẫn ăn bình thường, chọn loại nạc nhiều và hộp nhỏ. Với người đang điều trị bệnh tim mạch, thận, huyết áp hay được bác sĩ dặn kiêng mặn, mỡ, nên hỏi người nhà trước và cân nhắc món quà thanh đạm hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138